Na Rynku Głównym ma zostać posadzonych 30 drzew. Całe zadanie wyceniono na około 3,48 mln zł brutto, czyli średnio ponad 116 tys. zł na jedno nasadzenie. W tej kwocie mieści się jednak znacznie więcej niż zakup sadzonek.
Zarząd Zieleni Miejskiej ogłosił przetarg na zazielenienie najważniejszego placu w Krakowie. Wartość zamówienia określono na 2,83 mln zł netto, co po doliczeniu podatku daje około 3,48 mln zł brutto. Ostateczna cena będzie znana po otwarciu ofert, które firmy mogą składać do 17 września. Projekt przewiduje posadzenie 12 klonów polnych, siedmiu lip srebrzystych odmiany „Brabant”, sześciu robinii akacjowych „Unifoliola”, trzech dębów „Monument” oraz dwóch lip drobnolistnych „Greenspire”. Łącznie na Rynku pojawi się 30 nowych drzew. Nie będą one stały w donicach ustawionych na powierzchni placu. Zostaną posadzone w gruncie, w specjalnie przygotowanych komorach pod płytą Rynku. Mają być rozmieszczone tak, aby nie zasłaniały zabytków, nie utrudniały przejścia i nie przeszkadzały podczas koncertów, jarmarków oraz innych dużych wydarzeń.
Najwięcej pracy będzie wymagało przygotowanie miejsca dla korzeni. Robotnicy najpierw zdejmą część nawierzchni, a następnie wykonają podziemne komory i wypełnią je odpowiednią ziemią. Zastosują także system, który ma chronić podłoże przed nadmiernym ubijaniem i zapewnić korzeniom dostęp do wody oraz powietrza. Po zakończeniu robót płyty zostaną ułożone ponownie, a przy drzewach pojawią się kraty i osłony.
Pod Rynkiem przebiegają jednak rury, przewody i kanały. Część z nich znajduje się w miejscach wybranych pod nasadzenia, dlatego wykonawca będzie musiał przebudować fragmenty sieci elektrycznej i gazowej oraz kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej. Dokumentacja przewiduje również przesadzenie lub usunięcie części obecnych drzew, a także rozebranie fragmentu murku-siedziska przy kościele św. Wojciecha. Wszystkie prace ziemne będą prowadzone pod nadzorem archeologa. Pod nawierzchnią znajdują się pozostałości dawnej zabudowy, dlatego nie można prowadzić tam zwykłych wykopów bez dodatkowej kontroli.
Firma wybrana przez ZZM będzie także odpowiadała za pielęgnację nowych drzew do 1 kwietnia 2031 roku. Kwota 116 tys. zł nie oznacza więc ceny jednej sadzonki. To średnia wartość wszystkich robót budowlanych, przebudowy instalacji, materiałów oraz kilkuletniej opieki nad zielenią przypadająca na jedno z 30 drzew.
Miały rosnąć już w 2024 roku
Pomysł zazielenienia Rynku Głównego pojawił się w 2022 roku. Do budżetu obywatelskiego zgłosił go Krzysztof Kwarciak, radny dzielnicy Zwierzyniec i przedstawiciel stowarzyszenia Ulepszamy Kraków. Projekt miał sprawić, że podczas upałów plac przestanie przypominać rozgrzaną patelnię. Drzewa miały dać mieszkańcom i turystom cień, poprawić warunki panujące w centrum oraz zatrzymać część deszczówki spływającej obecnie do kanalizacji. Propozycja zdobyła 20 175 punktów i zdecydowanie wygrała głosowanie. Drugi projekt, dotyczący dalszego zagospodarowania Bagrów, otrzymał 11 236 punktów.
Początkowo całe zadanie wyceniono na 1,52 mln zł. Dokumentacja miała zostać przygotowana w 2023 roku, a nowe drzewa miały pojawić się na Rynku w 2024 roku. Tego terminu nie udało się dotrzymać. Cztery lata po zwycięstwie w głosowaniu miasto dopiero szuka wykonawcy, a obecna wartość zamówienia jest ponad dwa razy wyższa od pierwszej wyceny. Głównym problemem okazało się znalezienie odpowiednich miejsc dla drzew. Rynek Główny jest zabytkiem, a pod jego płytą znajdują się zarówno ślady dawnej zabudowy, jak i liczne instalacje. Trzeba było ustalić, gdzie można wykonać duże komory dla korzeni, nie uszkadzając przy tym tego, co znajduje się pod ziemią.
W marcu 2023 roku odbyła się debata z udziałem historyków, architektów, specjalistów od drzew, konserwatorów i mieszkańców. Rozmawiano o liczbie oraz rozmieszczeniu nasadzeń, ich wpływie na wygląd placu i zachowaniu miejsca potrzebnego do organizacji wydarzeń. Na wytyczne konserwatora zabytków miasto czekało do listopada 2023 roku. Przedłużające się uzgodnienia stały się jedną z przyczyn opóźnienia. Dopiero w maju 2024 roku ZZM zlecił Politechnice Krakowskiej przygotowanie pełnego projektu.
Specjaliści zbadali grunt i przy pomocy georadaru sprawdzili, co znajduje się pod nawierzchnią. Powstał także dokładny obraz Rynku w technologii 3D. Analizowano przebieg instalacji oraz warunki potrzebne drzewom, aby mogły przetrwać w miejscu, po którym codziennie poruszają się tysiące osób. Pod koniec 2024 roku koncepcja otrzymała pozytywną opinię konserwatora. Później trzeba było przygotować dokładny plan przebudowy instalacji i uzyskać pozwolenie na budowę. Miasto otrzymało je 25 czerwca 2026 roku.
Kiedy pojawią się drzewa?
Firmy zainteresowane wykonaniem inwestycji mogą składać oferty do 17 września. Dopiero po ich otwarciu okaże się, czy miejska wycena wystarczy. Wykonawcy mogą zaproponować niższe ceny, ale mogą też zażądać więcej niż 3,48 mln zł. Zwycięska firma będzie miała maksymalnie 580 dni od podpisania umowy na wykonanie robót budowlanych i nasadzeń. Jeżeli umowa zostanie zawarta jesienią 2026 roku, zakończenie tego etapu może przypaść dopiero na 2028 rok.
