Trzy dekady temu oczy całego świata zwróciły się na Kraków. 3 października 1996 roku Szwedzka Akademia ogłosiła, że laureatką Literackiej Nagrody Nobla zostaje Wisława Szymborska – poetka, która całe dorosłe życie spędziła w naszym mieście. Nagrodę odebrała kilka tygodni później w Sztokholmie z rąk króla Karola XVI Gustawa.
Szymborska przyszła na świat w 1923 roku w Kórniku, ale już od dziecka mieszkała w Krakowie. Tutaj chodziła do szkoły przy Podwalu, a następnie do urszulanek na Starowiślnej. Podczas okupacji zdawała maturę na tajnych kompletach, a by uniknąć wywózki na roboty do Niemiec – zatrudniła się na kolei. Właśnie w Krakowie, tuż po wojnie, zaczęła pisać pierwsze wiersze.
Jej poetycki debiut miał miejsce w 1945 roku w „Dzienniku Polskim”. Kilka lat później ukazał się pierwszy tomik zatytułowany Dlatego żyjemy. Od tamtej pory niemal każdy kolejny zbiór – Wołanie do Yeti, Sól, Sto pociech, Koniec i początek czy Chwila – trafiał do kanonu polskiej literatury.
Decyzja Akademii z października 1996 roku była zaskoczeniem nawet dla samej poetki, która znana była z dystansu wobec wszelkich nagród i wyróżnień. W uzasadnieniu przyznania Nobla podkreślano „poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości”. W laudacji wygłoszonej w Sztokholmie padały słowa o „perfekcji słowa” i „obrazach wycyzelowanych do granic możliwości”. Sama Szymborska komentowała to z właściwą sobie ironią, mówiąc, że całe zamieszanie wokół Nobla jest dla niej bardziej uciążliwe niż satysfakcjonujące.
Choć jej wiersze tłumaczono na dziesiątki języków, a nazwisko trafiło do międzynarodowych encyklopedii literatury, Szymborska zawsze podkreślała związek z Krakowem. Mieszkała w kamienicach przy Radziwiłłowskiej, później przy Chocimskiej i Piastowskiej. To tutaj powstawały jej wiersze i felietony „Lektury nadobowiązkowe”, publikowane przez kilkadziesiąt lat.
Zmarła 1 lutego 2012 roku i spoczywa na cmentarzu Rakowickim. Jej twórczość wciąż wraca – zarówno w szkolnych podręcznikach, jak i w nowych wydaniach. W setną rocznicę jej urodzin w 2023 roku Kraków obchodził Rok Wisławy Szymborskiej – z wystawami, spotkaniami i czytaniami jej wierszy.
