Nowy metropolita Krakowa rozpoczął swoją posługę od decyzji, które mają uporządkować funkcjonowanie archidiecezji krakowskiej – zarówno w wymiarze finansowym, organizacyjnym, jak i instytucjonalnym. Wśród zapowiedzianych działań są audyt finansowy, przygotowania do synodu diecezjalnego oraz powołanie komisji historycznej do zbadania przypadków wykorzystania seksualnego.
W archidiecezji krakowskiej prowadzony jest obecnie kompleksowy audyt finansowy, zainicjowany przez Kardynał Grzegorz Ryś. Celem kontroli jest uzyskanie pełnego obrazu sytuacji materialnej diecezji oraz uporządkowanie kwestii związanych z zarządzaniem dobrami kościelnymi. Pierwsze podsumowania mają zostać przedstawione w marcu i będą punktem wyjścia do dalszych decyzji administracyjnych.
Równolegle nowy metropolita wprowadza zmiany personalne w kluczowych strukturach kurii. Powołany został nowy kanclerz oraz nowy dyrektor Archiwum Metropolitalnego. Jedną z istotnych decyzji było także przywrócenie dostępu do czytelni archiwum, która przez ostatni okres pozostawała zamknięta. Ma to umożliwić ponowne korzystanie z zasobów archiwalnych badaczom i zainteresowanym instytucjom.
Wiemy, ile wierni z Krakowa przekazali na tacę, by pomóc Ukrainie – Puls Krakowa
Ważnym akcentem pierwszych tygodni urzędowania jest także nacisk na działania pomocowe. Archidiecezja przeprowadziła zbiórkę środków przeznaczonych na wsparcie mieszkańców objętych kryzysem humanitarnym poza granicami kraju. Zgromadzone fundusze zostały skierowane na zakup sprzętu niezbędnego do zapewnienia podstawowych warunków bytowych.
Kluczowym projektem zapowiadanym na najbliższe miesiące jest synod archidiecezjalny. Jego otwarcie planowane jest na połowę marca, a wcześniej wierni oraz duchowieństwo mają zostać włączeni w przygotowania do tego procesu. Synod ma dotyczyć sposobu funkcjonowania Kościoła lokalnego, relacji między duchownymi a świeckimi oraz mechanizmów współodpowiedzialności za wspólnotę. Zakładane jest szerokie zaangażowanie parafii i środowisk diecezjalnych w prace synodalne.
Istotnym elementem zapowiadanych zmian jest również kwestia rozliczeń historycznych. W archidiecezji mają rozpocząć się przygotowania do powołania komisji historycznej złożonej z niezależnych ekspertów. Jej zadaniem będzie analiza przypadków wykorzystania seksualnego w Kościele w przeszłości oraz sposobu reagowania instytucji kościelnych na te zjawiska. Jeśli na poziomie krajowym nie dojdzie do utworzenia wspólnego zespołu, komisja ma powstać na szczeblu diecezjalnym.
Decyzja o przyspieszeniu prac nad powołaniem takiego gremium wiąże się z ostatnimi doniesieniami dotyczącymi bp. Jana Szkodonia. Kard. Grzegorz Ryś zapowiada, że w obliczu ujawnianych po latach relacji ofiar konieczne może okazać się powołanie komisji historycznej do zbadania przypadków wykorzystywania seksualnego w Kościele.
Archidiecezja Krakowska poinformowała, że delegat metropolity nawiązał już kontakt z kobietami, których historie w ostatnich tygodniach opisano w mediach. Chodzi m.in. o byłą zakonnicę, która w rozmowie z „Gazetą Wyborczą” ujawniła, że w 1991 roku miała zostać wykorzystana seksualnie przez ówczesnego biskupa pomocniczego Jana Szkodonia. Kard. Ryś wyraził gotowość osobistego spotkania z pokrzywdzonymi oraz zapowiedział możliwość utworzenia komisji historycznej.
Władze archidiecezji podkreślają, że choć zarzuty wobec zmarłego hierarchy nie mogą zostać objęte formalnym postępowaniem kanonicznym, Kościół ma obowiązek stworzyć przestrzeń wysłuchania i wsparcia dla osób zgłaszających krzywdę. Według rzecznika archidiecezji ks. Piotra Studnickiego, najnowsze świadectwa jedynie potwierdzają potrzebę systemowego, niezależnego zbadania przypadków nadużyć, również tych, które wychodzą na jaw po śmierci duchownych.
Była zakonnica opowiedziała swoją historię „Gazecie Wyborczej”. Opisała, że w trakcie spotkania w 1991 roku bp Jan Szkodoń miał posadzić ją na kolanach, przytulać i dotykać przez ubranie. – Kiedy mówiłam, on przysiadł się do mnie na sofę i wziął mnie na kolana, jak dziecko. (…) Jeździł dłońmi po moim ciele, zwłaszcza dotykał moich piersi. Nie umiem opisać, co wtedy czułam. Paraliż – relacjonuje kobieta.
Bp Jan Szkodoń, wieloletni biskup pomocniczy Archidiecezji Krakowskiej, zmarł w sierpniu ubiegłego roku. Właśnie z tego powodu – jak tłumaczy strona kościelna – nie istnieje możliwość wszczęcia wobec niego formalnego dochodzenia. „Na gruncie prawa powszechnego oraz kanonicznego nie ma niestety możliwości przeprowadzenia dochodzenia wyjaśniającego lub karnego wobec osoby zmarłej” – podkreśla ks. Studnicki.
Rzecznik poinformował również, że „ze smutkiem zapoznał się z historią pani Zofii Schacht-Petersen”, której świadectwo zostało opisane w mediach. Delegat metropolity skontaktował się z nią bezpośrednio, proponując rozmowę oraz przekazując informację o gotowości kard. Grzegorza Rysia do osobistego spotkania.
Kontakt nawiązano także z drugą kobietą, znaną z publikacji pod imieniem Agnieszka. Jak wynika z komunikatu archidiecezji, kardynał spotkał się z nią jeszcze w listopadzie ubiegłego roku, gdy pełnił funkcję metropolity łódzkiego.
