Miasto ogłasza bezpłatną komunikację miejską z powodu smogu, ale pasażerowie wciąż mogą – i często robią to nieświadomie – kupować bilety w aplikacjach mobilnych. Choć przejazdy w danym dniu są formalnie darmowe, system sprzedaży działa bez zmian, a miasto nie wprowadza żadnych mechanizmów zabezpieczających mieszkańców przed zbędnym wydatkiem. Efekt? Chaos informacyjny i pytanie, czy „bezpłatna komunikacja” w Krakowie istnieje naprawdę, czy tylko w komunikatach prasowych.
Decyzja o uruchomieniu bezpłatnych przejazdów zapada w związku z przekroczeniem średnich dobowych stężeń pyłów PM10. W teorii to prosty mechanizm: miasto reaguje na zanieczyszczenie powietrza, zachęca mieszkańców do pozostawienia samochodów i korzystania z transportu zbiorowego. W praktyce jednak system okazuje się nieszczelny – i to na poziomie podstawowym.
W dniu, w którym w Kraków obowiązuje bezpłatna komunikacja, aplikacje do sprzedaży biletów funkcjonują dokładnie tak samo jak każdego innego dnia. Użytkownik może bez przeszkód kupić bilet jednorazowy, godzinny czy dobowy, zapłacić za niego i nie otrzyma żadnej informacji, że zakup nie był konieczny. Miasto nie blokuje sprzedaży, nie wyświetla ostrzeżeń, nie wprowadza komunikatu typu „dziś bilety nie są wymagane”. Cała odpowiedzialność spada na pasażera – o ile wcześniej zapoznał się z komunikatem miasta, o ile go zrozumiał i o ile ufa, że faktycznie nie zostanie skontrolowany.
Z punktu widzenia mieszkańca sytuacja jest absurdalna. Skoro komunikacja jest darmowa, dlaczego system nadal sprzedaje bilety? Skoro miasto ogłasza ulgę, dlaczego nie potrafi jej wdrożyć w najbardziej podstawowym obszarze, jakim jest sprzedaż? Co więcej, miasto doskonale zdaje sobie sprawę, że taka sytuacja prowadzi do realnych strat finansowych po stronie pasażerów. Osoby starsze, turyści, przyjezdni czy mieszkańcy, którzy nie śledzą miejskich komunikatów w mediach społecznościowych, kupują bilety automatycznie – z przyzwyczajenia lub w obawie przed kontrolą. Pieniądze trafiają do systemu, choć formalnie nie powinny być w ogóle pobierane. To rodzi pytania o sens całego rozwiązania. Skoro miasto nie potrafi wdrożyć decyzji o bezpłatnej komunikacji w systemach, z których korzystają setki tysięcy osób, to czy faktycznie traktuje ją jako realne narzędzie walki ze smogiem, czy raczej jako hasło dobrze wyglądające w nagłówkach?
Problem nie jest nowy i nie jest jednorazowy. Powtarza się przy każdym epizodzie smogowym i za każdym razem wygląda tak samo: komunikat – brak synchronizacji – dezorientacja pasażerów. I za każdym razem kończy się na tym samym: nic się nie zmienia. A rachunek za ten brak konsekwencji – jak zwykle – płacą pasażerowie.
