84 tysiące głosów, 185 projektów i 51 milionów złotych – tak wygląda tegoroczny Budżet Obywatelski Krakowa. To już dwunasta edycja miejskiego programu, w którym mieszkanki i mieszkańcy decydują, na co przeznaczyć część budżetu miasta.
Krakowianie po raz dwunasty decydowali, na co przeznaczyć miejskie pieniądze w ramach budżetu obywatelskiego. W tegorocznym głosowaniu, które trwało od 19 września do 3 października, mieszkanki i mieszkańcy oddali 84 842 głosy. To o prawie 12 tysięcy więcej niż w ubiegłym roku, kiedy w głosowaniu wzięło udział 72 942 osób. Frekwencja wyniosła 12 procent, co oznacza wzrost o dwa punkty procentowe w porównaniu z rokiem 2024. Dane pokazują, że zainteresowanie tą formą współdecydowania o mieście stopniowo rośnie, choć udział mieszkańców wciąż pozostaje ograniczony.
Na realizację zwycięskich zadań miasto przeznaczy łącznie 51 milionów złotych, czyli o milion więcej niż w poprzedniej edycji. Do realizacji trafi 185 projektów – w tym 11 o charakterze ogólnomiejskim oraz 174 dzielnicowe. W 2025 roku krakowianie złożyli 1152 projekty, z czego 737 – po przejściu oceny formalnej i merytorycznej – trafiło pod głosowanie. Wśród nich znalazło się 141 projektów ogólnomiejskich i 596 dzielnicowych. Od negatywnej oceny urzędników wniesiono 77 protestów, a 21 projektów przywrócono do dalszej procedury. Ostatecznie do realizacji zakwalifikowano co szósty zgłoszony pomysł.
Miasto przygotowało ponad 220 punktów do głosowania w różnych częściach Krakowa. Mieszkańcy mogli oddawać głosy zarówno elektronicznie, jak i w tradycyjnej formie papierowej. Wyniki obu kanałów okazały się niemal równe – 42 776 głosów oddano na kartach papierowych, a 42 066 przez internet. Po raz pierwszy liczba głosów papierowych (50,4 proc.) niemal zrównała się z elektronicznymi (49,6 proc.), co pokazuje, że obie formy uczestnictwa cieszą się podobnym zainteresowaniem.
TYLKO U NAS: Rewolucja w grudniu. W centrum Krakowa będą dwa świąteczne kiermasze
Najliczniejszą grupę wśród głosujących stanowiły osoby w wieku od 36 do 45 lat – 22 025 głosów, czyli 28 procent wszystkich. Drugą grupą pod względem aktywności byli mieszkańcy w wieku 26–35 lat, którzy oddali 15 051 głosów, co stanowi 19 procent całości. Osoby w wieku 16–25 lat stanowiły 9 procent uczestników, a najmniej aktywne były grupy powyżej 56 roku życia. Łącznie mieszkańcy w wieku od 26 do 45 lat oddali niemal połowę wszystkich głosów, co potwierdza dominację tej grupy wiekowej w procesie obywatelskim.
W głosowaniu wzięło udział 56 procent kobiet i 44 procent mężczyzn. Największą frekwencję odnotowano w dzielnicy XVII Wzgórza Krzesławickie, a wśród najmniej aktywnych znalazły się centralne rejony miasta. Wśród najchętniej wybieranych projektów ogólnomiejskich dominowały te związane ze sportem i infrastrukturą sportową, które stanowiły 36 procent wszystkich głosów. Kolejne miejsca zajęły projekty dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia – po 18 procent. Mniej głosów zyskały inicjatywy z zakresu zieleni, ochrony środowiska, infrastruktury i działań społecznych, po około 9 procent.
W projektach dzielnicowych krakowianie najczęściej wybierali propozycje z obszaru kultury – 30 procent wszystkich głosów – oraz sportu i infrastruktury sportowej – 21 procent. Sporo głosów uzyskały także pomysły dotyczące zieleni i bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu. Łączna liczba ważnych głosów w 2025 roku wyniosła 77 724, co stanowi 91,6 procent wszystkich oddanych. Pozostałe głosy uznano za nieważne z powodów formalnych – najczęściej z powodu błędów w wypełnieniu formularza lub powtórnego oddania głosu.
Budżet Obywatelski funkcjonuje w Krakowie od 2014 roku. W tym czasie mieszkańcy zgłosili kilka tysięcy pomysłów, a miasto przeznaczyło na ich realizację łącznie 324 miliony złotych. W pierwszych edycjach programu frekwencja oscylowała wokół 6–8 procent, obecnie wynosi 12 procent – to najwyższy wynik w historii krakowskiego budżetu obywatelskiego. Choć tegoroczna edycja przyniosła rekordową liczbę głosów, wciąż oznacza to, że udział w głosowaniu wzięła niewielka część mieszkańców.
