Do Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłynęła petycja społeczników, którzy domagają się utrzymania decyzji o wpisie budynku do rejestru zabytków. To kolejny etap sporu o jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów w panoramie Krakowa.
Chodzi o decyzję z października 2025 roku, którą wydał Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Na jej mocy budynek dawnego Hotelu Forum został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych. Ochroną objęto jego zewnętrzną formę – bryłę i elewację. Od tej decyzji wniesiono odwołanie do ministerstwa, dlatego to właśnie tam zapadnie ostateczne rozstrzygnięcie.
Hotel Forum, zaprojektowany przez Janusz Ingarden i oddany do użytku w 1988 roku, od lat pozostaje nieczynny. Budynek jest w złym stanie technicznym – elewacja jest zabrudzona, widoczne są ślady późniejszych ingerencji, a konstrukcja wymaga zabezpieczenia. Mimo to obiekt pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów panoramy miasta i jednym z wyraźniejszych przykładów architektury końcówki PRL w Krakowie.
Procedura wpisu do rejestru rozpoczęła się w 2024 roku na wniosek krakowskiego oddziału Stowarzyszenie Architektów Polskich. W toku postępowania przygotowano ekspertyzy, w tym opinię Narodowy Instytut Dziedzictwa, w której wskazano na wartość budynku jako przykładu architektury końca PRL oraz jego znaczenie w krajobrazie miasta.
Do sprawy odniosła się także Komisja Kultury i Ochrony Zabytków Rada Miasta Krakowa, która niemal jednogłośnie poparła wpis do rejestru zabytków i zwróciła się do ministerstwa o utrzymanie tej decyzji.
Dyskusja wokół Hotelu Forum od początku dotyczy relacji między ochroną a inwestycją. W przestrzeni publicznej pojawiają się głosy, że wpis do rejestru zabytków może utrudnić modernizację budynku lub ograniczyć możliwości jego wykorzystania. Z drugiej strony podnoszony jest argument, że brak ochrony może doprowadzić do utraty jego charakterystycznych cech. Na tym etapie do ministerstwa trafiła petycja przygotowana przez Komitet Ochrony Zabytków i Dóbr Kultury. Pod dokumentem podpisali się społeczni opiekunowie zabytków oraz działacze.
Autorzy petycji wskazują, że budynek zaprojektowany przez Janusza Ingardena jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów architektury powojennego modernizmu w Polsce oraz ważnym elementem panoramy Krakowa. Jak zapisali, „ochrona konserwatorska nie wyklucza zmian ani inwestycji, lecz nakłada obowiązek ich prowadzenia z poszanowaniem wartości historycznych i architektonicznych obiektu”.
Jednym z autorów petycji jest Damian Herbowicz, przewodniczący Komitetu Ochrony Zabytków i Dóbr Kultury – Hotel Forum to nie tylko charakterystyczny budynek nad Wisłą, ale ważny świadek historii polskiej architektury drugiej połowy XX wieku. Dopiero dziś zaczynamy w pełni doceniać wartość dziedzictwa modernizmu, które przez lata pozostawało niedostrzegane. Kraków ma pod tym względem naprawdę wiele powodów do dumy – mówi – Nasza inicjatywa ma charakter oddolny – jako mieszkańcy i społeczni opiekunowie zabytków chcemy pokazać, że zależy nam na ochronie tego dziedzictwa – dodaje.
– Ostateczna decyzja w sprawie wpisu należy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jednak liczymy, że pani minister Marta Cienkowska weźmie pod rozwagę zarówno głos społeczny, stanowisko Rady Miasta Krakowa, jak i uzasadnienie decyzji Małopolskiej Wojewódzkiej Konserwator Zabytków oraz opinię Stowarzyszenia Architektów Polskich – zaznacza.
