Trzy wcześniejsze postępowania nie przyniosły rezultatu. Kraków ponownie wystawia fort Mogiła w Nowej Hucie i dopuszcza urządzenie w nim m.in. gastronomii czy handlu. Potencjalny dzierżawca musi jednak liczyć się z ograniczeniami zabytkowego obiektu, a wcześniejsza dokumentacja wskazywała m.in. na brak podstawowych mediów.
Fort nr 49 1/2a „Mogiła” przy ul. Igołomskiej 7 znów trafił na przetarg. Zarząd Budynków Komunalnych chce oddać nieruchomość w dzierżawę na pięć lat. To już czwarte podejście do znalezienia podmiotu, który zajmie się zabytkiem i nada mu funkcję pozwalającą na regularne udostępnianie go mieszkańcom oraz turystom. Oferta obejmuje około 13,5 tys. m kw. terenu. Na działce zachowały się ziemne elementy fortyfikacji, blok koszarowy z kaponierą obrony wjazdu oraz schron główny. Budynki mają łącznie około 300 m kw.
Cała nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków. Przyszły użytkownik nie będzie więc mógł dowolnie przebudować wnętrz czy otoczenia. Prace wymagające ingerencji w historyczną substancję muszą respektować przepisy dotyczące ochrony zabytków i uzgodnienia konserwatorskie.
Można otworzyć kawiarnię, ale jest problem z mediami
Plan miejscowy daje kilka możliwości wykorzystania zabudowań. Dopuszczone są funkcje związane z kulturą, muzealnictwem, wystawiennictwem, nauką, edukacją, turystyką i administracją. W grę wchodzą również handel oraz gastronomia. Nie oznacza to jednak możliwości przeznaczenia całej powierzchni na biznes. Minimum 50 proc. budynków ma służyć funkcjom muzealnym, dydaktycznym, kulturalnym, turystycznym, rekreacyjnym lub ekspozycyjnym. Działalność komercyjna może zająć najwyżej drugą połowę.
Na papierze możliwy jest więc model, w którym obok ekspozycji dotyczącej Twierdzy Kraków działa kawiarnia, niewielki lokal gastronomiczny albo sklep. W praktyce pojawia się jednak przeszkoda. W dokumentacji dotyczącej wcześniejszych prób wydzierżawienia nieruchomości wskazywano, że fort nie jest wyposażony w podstawowe media. Brakowało przyłączy wody, kanalizacji oraz energii elektrycznej. Ma to znaczenie szczególnie w przypadku działalności gastronomicznej. Zainteresowany podmiot musi uwzględnić nie tylko koszty urządzenia pomieszczeń, lecz również techniczne możliwości doprowadzenia potrzebnej infrastruktury do XIX-wiecznego obiektu objętego ochroną konserwatorską.
Kolejna kwestia dotyczy dostępu do nieruchomości. W dokumentach związanych z wcześniejszymi postępowaniami wskazywano, że dojazd do fortu prowadzi przez grunty Skarbu Państwa, z których część pozostaje w użytkowaniu wieczystym ArcelorMittal Poland. Dla przyszłego gospodarza może to oznaczać konieczność uregulowania zasad korzystania z drogi, jeżeli będzie potrzebował odpowiedniego tytułu prawnego do przejazdu. Przy działalności wymagającej regularnych dostaw lub obsługi większej liczby odwiedzających nie jest to kwestia drugorzędna. Teren sąsiadujący z nieruchomością nadal pozostaje we władaniu ArcelorMittal Poland S.A. Oddział w Krakowie.
Warunki postępowania nie pozwalają również na całkowite zamknięcie kompleksu na potrzeby prowadzonej działalności. Zieleń forteczna ma pełnić funkcję publicznego terenu zielonego. Dostęp do niej powinien pozostać bezpłatny i nieograniczony. Przyszły użytkownik nie może więc odgrodzić całej nieruchomości i przeznaczyć jej wyłącznie dla swoich klientów. Obowiązek dotyczy także zabudowań. Całość obiektów kubaturowych trzeba udostępniać zwiedzającym przynajmniej raz w miesiącu – w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy. Wizyty mają odbywać się w asyście przewodnika. W ciągu 12 miesięcy od podpisania umowy trzeba będzie przygotować program funkcjonalno-użytkowy. Ma on określać sposób zagospodarowania nieruchomości oraz zasady wpuszczania odwiedzających na teren i przynajmniej do części wnętrz. Dokument będzie wymagał akceptacji Miejskiego Konserwatora Zabytków.
Dochodzi archeologia i chronione zwierzęta
Lista uwarunkowań jest dłuższa. Nieruchomość znajduje się w strefie nadzoru archeologicznego. Ma to znaczenie przy ewentualnych robotach budowlanych i pracach wymagających ingerencji w grunt. Na działce występują również siedliska chronionych gatunków zwierząt. Przed rozpoczęciem adaptacji budynków do nowych funkcji oraz prac pielęgnacyjnych w drzewostanie konieczne będzie wykonanie ekspertyzy przyrodniczej. Miasto wykluczyło też przedsięwzięcia mogące zaszkodzić historycznej substancji. Nie będzie można prowadzić działalności produkcyjnej, uciążliwej ani rozrywkowej.
Miasto wcześniej remontowało Mogiłę
Fort nie jest pozostawioną bez zabezpieczenia ruiną. Powstał w latach 1895–1896 jako część systemu Twierdzy Kraków. Jego zadaniem była m.in. ochrona traktu sandomierskiego, skarpy wiślanej w Mogile oraz przedpola szańca „Wanda”. W latach 2009–2020 prowadzono tam roboty finansowane przez Kraków oraz Narodowy Fundusz Rewaloryzacji Zabytków Krakowa. Odtworzono wygląd zewnętrzny budowli, uzupełniono część elementów pancernych i wykonano zabezpieczenia przed wilgocią. Prace objęły także wnętrza. Zostały oczyszczone, udrożniono system wentylacyjny oraz zamontowano stolarkę okienną. Dzięki przeprowadzonym remontom przyszły użytkownik nie przejmuje obiektu wymagającego od podstaw zabezpieczenia przed dalszym niszczeniem.
Trzy próby nie wystarczyły
Miasto już wcześniej próbowało znaleźć podmiot zainteresowany pięcioletnią dzierżawą. Kolejne postępowania nie doprowadziły jednak do zawarcia oczekiwanej umowy. Po niepowodzeniach ZBK zdecydował się sprawdzić, co można zmienić. W lutym 2026 roku zorganizowano spotkanie poświęcone przyszłości Mogiły. Osoby i podmioty zainteresowane obiektem mogły przedstawić swoje propozycje dotyczące jego wykorzystania oraz uwagi do zasad dzierżawy. Obecne postępowanie jest już czwartym podejściem.
Zainteresowani będą mogli wcześniej dokładnie obejrzeć nieruchomość. Wizję lokalną wyznaczono na 20 sierpnia o godz. 13. Będzie to możliwość sprawdzenia zarówno stanu pomieszczeń, jak i otoczenia oraz warunków dostępu. Oferty należy składać w siedzibie Zarządu Budynków Komunalnych przy ul. Bolesława Czerwieńskiego 16. Termin upływa 7 września o godz. 15. Przetarg odbędzie się 11 września o godz. 12.
Jeżeli tym razem pojawi się zainteresowany spełniający wymagania, otrzyma Mogiłę na pięć lat.
