Po blisko 87 latach do Polski wrócił jeden z najcenniejszych zabytków związanych z polską monarchią. Pierścień przypisywany królowi Zygmuntowi I Staremu, zrabowany przez Niemców podczas II wojny światowej, trafi w lipcu do Krakowa. Będzie prezentowany w Muzeum Książąt Czartoryskich.
Wśród odzyskanych przez Polskę dóbr kultury znalazł się także fragment średniowiecznego rękopisu z najstarszym zachowanym zapisem hymnu „Gaude Mater Polonia” oraz 11 miniaturowych eksponatów kolejowych pochodzących z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie. Oficjalne przekazanie zabytków nastąpiło podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie.
Największe emocje budzi jednak powrót królewskiego pierścienia. Jak podkreślają historycy, to jeden z nielicznych zachowanych przedmiotów bezpośrednio związanych z polskimi władcami. Większość insygniów królewskich została zniszczona po III rozbiorze Polski – Odzyskujemy nie tylko cenny przedmiot wykonany z 24-karatowego złota i ozdobiony diamentem. Odzyskujemy fragment naszej historii – podkreślał dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Andrzej Szczerski.
Według źródeł pierścień należał do króla Zygmunta I Starego. W 1791 roku został wydobyty z królewskiego grobu na Wawelu przez Tadeusza Czackiego. Następnie trafił do kolekcji księżnej Izabeli Czartoryskiej i był przechowywany w słynnej Szkatule Królewskiej – zbiorze najcenniejszych pamiątek po polskich monarchach.
Losy zabytku zmieniły się we wrześniu 1939 roku. Kolekcję Czartoryskich ukryto przed wojną w pałacu w Sieniawie, jednak po wkroczeniu wojsk niemieckich najcenniejsze przedmioty zostały rozgrabione. Wśród nich znajdował się także królewski pierścień. Przez dziesięciolecia uznawano go za zaginiony. Dopiero badania prowadzone przez prof. Ewę Letkiewicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej doprowadziły do jego odnalezienia w zbiorach niemieckiego Schmuckmuseum w Pforzheim. Późniejsze ekspertyzy wykonane przez polskich specjalistów potwierdziły, że jest to obiekt pochodzący z kolekcji Czartoryskich i stanowiący polską stratę wojenną.
Polska wystąpiła z oficjalnym wnioskiem o zwrot zabytku w marcu 2023 roku. Sprawa wymagała kilku lat analiz i negocjacji. Przełom nastąpił 12 maja tego roku, gdy rada miasta Pforzheim podjęła decyzję o przekazaniu pierścienia Polsce.
Do końca czerwca zabytek można oglądać w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie. Następnie zostanie przewieziony do Krakowa, gdzie wzbogaci kolekcję Muzeum Książąt Czartoryskich.
