Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu sprawiło, że kwestia pozornie oczywista – kto jest mieszkańcem Krakowa – nagle stała się jednym z najbardziej zapalnych tematów w mieście. To pytanie powraca w rozmowach, w kolejkach do urzędów i w wiadomościach kierowanych do miasta: czy mieszkańcem jest ten, kto tu żyje, pracuje i płaci podatki, czy może tylko ten, którego status potwierdzają odpowiednie rubryki w dokumentach? W praktyce codziennej większość osób utożsamia bycie mieszkańcem z faktycznym zamieszkaniem. Tymczasem w realiach SCT okazuje się, że ta intuicja ma niewiele wspólnego z obowiązującym prawem. I właśnie ta rozbieżność – między doświadczeniem mieszkańców a definicją przyjętą przez miasto – stała się źródłem największego zamieszania.
Problem zaczyna się zawsze w podobny sposób: ktoś mieszka w Krakowie od lat, wynajmuje mieszkanie, pracuje lub prowadzi działalność, jego dzieci chodzą tu do szkoły, a pod domem od dawna stoi samochód z krakowskimi tablicami. Osoba taka uważa siebie za pełnoprawnego mieszkańca – i w naturalny sposób oczekuje, że w SCT zostanie potraktowana jak krakowianin. Zderzenie z rzeczywistością bywa bolesne. Przy próbie zgłoszenia pojazdu pojawia się komunikat, że prawo do zwolnienia nie przysługuje. Wszystko dlatego, że o „mieszkaniu” nie decyduje tutaj ani staż życia w Krakowie, ani płacenie w mieście podatków, ani nawet lokalna rejestracja samochodu. Decyduje jeden krótki zapis z uchwały: status mieszkańca przysługuje wyłącznie osobom, które są w Krakowie zameldowane i jednocześnie rozliczają tu podatek dochodowy. Jeżeli brakuje choć jednego z tych elementów, pojawia się odmowa.
Stanowisko miasta w tej sprawie przedstawił zastępca prezydenta Stanisław Kracik, który jednoznacznie wyjaśnia, jak należy rozumieć definicję mieszkańca w kontekście SCT. Wiceprezydent podkreśla, że uchwała została skonstruowana bez żadnych furtek interpretacyjnych: „Prawodawca lokalny posłużył się koniunkcją, a zatem aby być mieszkańcem Krakowa należy jednocześnie być zameldowanym w Krakowie oraz rozliczać wskazane podatki”. Jak dodaje, „brak spełnienia któregokolwiek z ww. kryteriów powoduje, że nie można legitymować się statusem mieszkańca”. W praktyce oznacza to, że o przysługiwaniu zwolnienia nie rozstrzyga ani wieloletni związek z miastem, ani faktyczne życie tutaj – wyłącznie formalny status określony przepisami.
Nakład urzędowej gazetki rośnie o 600 proc. Rachunek przekracza 2 mln zł – Puls Krakowa
Wiceprezydent odnosi się również do kwestii tablic rejestracyjnych, które dla wielu mieszkańców były naturalnym symbolem lokalnej przynależności. Kracik wyjaśnia jednak, że w świetle przepisów nie mają one żadnego znaczenia: „Nie ma znaczenia miejsce rejestracji pojazdu, gdyż ono nie decyduje o tym statusie”. To wyjaśnia, dlaczego osoby posiadające krakowskie numery, a jednocześnie niemające meldunku, nie są traktowane jako mieszkańcy. Rejestrację pojazdów określają odrębne przepisy, które nie wymagają meldunku, a jedynie adres zamieszkania – stąd zderzenie dwóch różnych systemów prawnych, które w SCT stało się wyjątkowo bolesne. Wiceprezydent przyznaje również, że kryterium meldunku budzi wątpliwości natury prawnej. Jak mówi, wymóg ten „został zakwestionowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny”, ale dopóki wyrok nie jest prawomocny, „nie wywoła on skutków prawnych”. Dla mieszkańców oznacza to jedno: niezależnie od toczącej się debaty, dopóki uchwała obowiązuje, urząd miasta musi stosować ją w literalnym brzmieniu.
Wiceprezydent odnosi się także do sytuacji osób, które dopiero zamierzają uregulować swój status i uzyskać meldunek w Krakowie. Wyjaśnia, że dopiero po spełnieniu obu wymogów – meldunku oraz rozliczania podatków w mieście – będą one traktowane jako mieszkańcy w rozumieniu uchwały. A to oznacza, że od tego momentu mogą ubiegać się o zwolnienie, o ile samochód został nabyty przed wejściem w życie przepisów. Kracik podkreśla, że zwolnienie obejmuje „pojazdy mieszkańców Krakowa (…) będące w ich posiadaniu przed dniem wejścia w życie uchwały, pod warunkiem dopełnienia obowiązku rejestracji pojazdu”. Oznacza to, że po uzyskaniu statusu mieszkańca można skorzystać z ulgi, jeśli spełnione są także wymogi dotyczące zgłoszenia pojazdu i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie.
Kierowcy zapłacili ponad 4 mln zł za pierwszy miesiąc działania SCT – Puls Krakowa
