Nie wszyscy jeszcze wiedzą, o co chodzi. Młodzieżowym Słowem Roku 2025 zostało „szponcić” – słowo, które brzmi jak żywcem wyciągnięte z dawnej krakowskiej gwary. I coś w tym jest, bo ma w sobie trochę sprytu, trochę luzu i sporo krakowskiej przekory.
W jubileuszowej, dziesiątej edycji plebiscytu organizowanego przez Wydawnictwo Naukowe PWN o tytuł Młodzieżowego Słowa Roku walczyło piętnaście wyrażeń. Internauci głosowali do końca listopada, a zwycięzcę ogłoszono 8 grudnia podczas gali transmitowanej w mediach społecznościowych. Współprowadzącym wydarzenie był Karol Strasburger, który to właśnie ujawnił, że Młodzieżowym Słowem Roku 2025 zostało „szponcić”.
Zaskoczenie? I tak, i nie. Słowo może brzmieć nowocześnie, ale wcale nowe nie jest. Jak podaje PWN, „szponcić” lub „szpont” funkcjonowało niegdyś w gwarach miejskich i w języku przestępczym – oznaczało „kombinować, intrygować, powodować zamieszanie”. Z czasem zyskało nowe życie w internecie i mowie młodych ludzi.
Co znaczy „szponcić”?
Według definicji PWN, słowo ma dwa oblicza. Może oznaczać robienie czegoś niewłaściwego, głupiego, szkodliwego – „cwaniaczyć, wygłupiać się, igrać z czymś”. Ale w innym kontekście – także robienie czegoś ciekawego, spontanicznego, szalonego, a nawet flirtowanie. To językowy paradoks – i może dlatego wygrało – Słowo, które z jednej strony jest dezaprobatą, z drugiej zachwytem, bardzo dobrze pokazuje, jak młodzi ludzie dziś bawią się językiem – komentowali organizatorzy plebiscytu.
Czy to przypadek, że słowo brzmi, jakby wymyślono je właśnie w Krakowie? Raczej nie. „Szponić” pasuje tu idealnie – do miasta, w którym wszystko da się zrobić „po swojemu”. W końcu to tutaj „kombinowanie” od dawna nie ma złego wydźwięku, a dystans i ironia to codzienny język mieszkańców.
Plebiscyt PWN od lat dokumentuje językowe mody młodych Polaków. Wcześniej zwyciężały m.in. „essa”, „odklejka”, „sztos”, „XD”, „dzban” czy „beka”. Tym razem jury i internauci postawili na coś mniej oczywistego – słowo z historią, które wróciło po latach – „Szponcić” pokazuje, że język to żywy organizm, który nie tylko tworzy nowe wyrazy, ale i sięga po zapomniane – podkreślają organizatorzy.
