Blisko 200 osób spotkało się w krakowskim Cogiteonie, by podsumować dziesięć lat programu „Małopolska. Kultura Wrażliwa”. Podczas jubileuszowego forum mówiono zarówno o zmianach w instytucjach kultury, jak i o barierach, które wciąż utrudniają udział w wydarzeniach osobom z różnymi potrzebami.
Jubileuszowe Forum Kultury Wrażliwej zorganizował Małopolski Instytut Kultury w Krakowie. Wzięły w nim udział przedstawicielki i przedstawiciele instytucji kultury, organizacji pozarządowych oraz osoby zajmujące się dostępnością w całym regionie. Spotkanie odbyło się w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon i było okazją do podsumowania programu rozpoczętego przez Województwo Małopolskie w 2016 roku.
Forum otworzył Tomasz Włodarski, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury, który mówił o dziesięciu latach pracy nad dostępnością regionalnych instytucji. Głos zabrała także Monika Gubała, dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, reprezentująca Zarząd Województwa Małopolskiego. Podczas panelu „Kultura, która zaprasza: gdzie jesteśmy po 10 latach?” uczestnicy spojrzeli na dotychczasowe działania z perspektywy osób z niepełnosprawnościami, organizacji społecznych i instytucji kultury. Rozmawiali o tym, jak planować dostępność w sposób systemowy, zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych miejscowościach.
Jednym z poruszonych problemów było wykorzystywanie wizerunku osób z niepełnosprawnościami do promowania działań, które mają ograniczony zasięg – Instytucje organizują jedno dostępne wydarzenie w roku i chcą je promować „moją twarzą” – mówiła Natalia Siuchta, Głucha edukatorka tworząca filmy do sieci. Inną perspektywę przedstawił Robert Więckowski, niewidomy wiceprezes Fundacji Kultury bez Barier – Mnie sprawia radość za każdym razem, gdy zapraszają mnie do konsultacji wydarzenia. Nawet jeśli jest jedno na rok – stwierdził.
Dyskutowano też o potrzebie edukacji na temat różnorodności oraz o projektowaniu nowych inwestycji z myślą o starzejącym się społeczeństwie. Jak podsumowała moderatorka panelu Justyna Cuże, potrzeby odbiorców zmieniają się, więc instytucje muszą stale sprawdzać, czy ich oferta i przestrzenie pozostają dostępne – Z naszej rozmowy wybrzmiało, że po dziesięciu latach nie jesteśmy na końcu drogi i chyba nigdy nie będziemy. Zmieniają się ludzie, potrzeby i możliwości, dlatego dostępność też musi się zmieniać. Najważniejsze, żebyśmy coraz rzadziej pytali: „Co zrobić dla tej osoby?”, a coraz częściej: „Jak tworzyć miejsca, w których różni ludzie mogą po prostu być?” – mówiła.
Program forum obejmował także prelekcje i warsztaty. Magdalena Storożenko-Polak mówiła o projektowaniu uniwersalnym: tworzeniu rozwiązań architektonicznych, które odpowiadają na rzeczywiste potrzeby użytkowników, a nie tylko spełniają ustawowe wymagania. Anna Rejowska, koordynatorka dostępności, oraz Katarzyna Żeglicka, artystka i samorzeczniczka, opowiedziały o swojej współpracy w krakowskiej Cricotece. Barbara Zając z Apteki Designu mówiła natomiast o partnerstwach i wymianie doświadczeń potrzebnych do wprowadzania dostępności w kolejnych instytucjach.
Uczestnicy mogli również poznać rozwiązania projektowe i narzędzia wykorzystywane w Cogiteonie. W przygotowanej na forum Strefie Wrażliwej prezentowały się fundacje, stowarzyszenia i inne organizacje zajmujące się dostępnością. Pokazano tam także publikacje o dostępności i neuroróżnorodności oraz książki przygotowane z myślą o różnych odbiorcach: dotykowe, zapisane alfabetem Braille’a i napisane w formacie ETR, czyli językiem łatwym do czytania i rozumienia. Forum zakończył koncert Moniki Moony Węgrzyn. Raperka z niepełnosprawnością porusza w swojej twórczości tematy trudnych relacji, pokonywania przeciwności i odzyskiwania sprawczości.
Podczas wydarzenia zapewniono tłumaczenie na polski język migowy, napisy na żywo, audiodeskrypcję w czasie rzeczywistym oraz pętlę indukcyjną. Kilka dni wcześniej uczestnicy otrzymali przedprzewodnik z opisem przestrzeni Cogiteonu i informacjami o wsparciu asystenckim. O tym, co takie przygotowanie oznacza z perspektywy uczestniczki, mówiła Justyna Cuże, prowadząca wydarzenie osoba niskorosła – Dla mnie miarą dostępności jest to, że mogę po prostu wtopić się w tłum. Przyjść, uczestniczyć i decydować o sobie bez konieczności każdorazowego proszenia o specjalne traktowanie.
