60,5 proc. mieszkańców Krakowa wskazuje lokalne media jako główne źródło informacji o Strefie Czystego Transportu. Niepublikowane badanie zlecone przez Urząd Miasta Krakowa pokazuje jednocześnie, że wielu respondentów błędnie interpretuje obowiązujące zasady SCT.
W dwóch poprzednich artykułach przedstawiliśmy wyniki niepublikowanego badania dotyczącego Strefy Czystego Transportu, do którego dotarła nasza redakcja. Badanie zostało przeprowadzone na zlecenie Urzędu Miasta Krakowa. Najpierw przedstawiliśmy opinie mieszkańców o obowiązujących przepisach, a następnie ich deklarowaną znajomość zasad SCT. W ostatniej części cyklu sprawdzamy, skąd krakowianie czerpią informacje o Strefie Czystego Transportu oraz jak odpowiadali na pytania dotyczące konkretnych zasad obowiązujących w strefie.
Badanie zostało przeprowadzone na początku stycznia 2026 roku na zlecenie Wydziału Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego Urzędu Miasta Krakowa. Metodą CATI objęto reprezentatywną próbę 1024 mieszkańców Krakowa. Ankieterzy pytali nie tylko o opinie dotyczące SCT, ale również sprawdzali znajomość konkretnych przepisów oraz źródła informacji, z których mieszkańcy czerpią wiedzę o funkcjonowaniu strefy. Za realizację badania i opracowanie raportu miasto zapłaciło 33 825 zł brutto.
Najczęściej wskazywanym źródłem informacji o Strefie Czystego Transportu okazały się lokalne media. Taką odpowiedź wybrało 60,5 proc. ankietowanych. Na drugim miejscu znalazły się media ogólnopolskie, wskazane przez 41,7 proc. respondentów. Kolejne miejsca zajęły oficjalne kanały informacyjne miasta – 34,8 proc. oraz Facebook – 30,9 proc.. Respondenci mogli wskazać więcej niż jedno źródło informacji. Z tego powodu wyniki nie sumują się do 100 proc., lecz pokazują, jak często mieszkańcy korzystali z poszczególnych kanałów.
Badanie pokazuje również różnice pomiędzy kobietami i mężczyznami. Z lokalnych mediów częściej korzystali mężczyźni – 64,7 proc., podczas gdy wśród kobiet odsetek ten wyniósł 57 proc. Z kolei kobiety częściej wskazywały oficjalne kanały informacyjne miasta (36,8 proc. wobec 32,3 proc. u mężczyzn) oraz Facebook (33 proc. wobec 28,3 proc.). Widoczne są również różnice pomiędzy grupami wiekowymi. Lokalne media najczęściej wskazywali mieszkańcy w wieku 55–59 lat (71,2 proc.), 50–54 lata (70,7 proc.) oraz 45–49 lat (69,6 proc.). Najrzadziej z tego źródła korzystali respondenci w wieku 18–24 lata, gdzie odsetek wyniósł 51,6 proc..
Znacznie rzadziej mieszkańcy wskazywali informacje przekazywane przez rodzinę i znajomych (22,7 proc.) oraz inne media społecznościowe, takie jak X czy Instagram (15 proc.). Jeszcze mniej osób czerpało wiedzę z reklamy zewnętrznej (9,2 proc.) lub z listu od prezydenta miasta Krakowa, który jako źródło informacji wskazało 7 proc. respondentów. W przypadku Facebooka wyraźnie widać zależność od wieku. Jako źródło informacji o SCT najczęściej wskazywali go mieszkańcy w wieku 35–39 lat (46,2 proc.) i 30–34 lata (45,2 proc.). W grupie 65 lat i więcej odsetek ten wyniósł już tylko 9 proc..
Autorzy badania sprawdzili również, jak mieszkańcy odpowiadali na pytania dotyczące konkretnych zasad obowiązujących w Strefie Czystego Transportu. Jedno z nich dotyczyło opłat za poruszanie się po strefie pojazdem niespełniającym norm. 55,7 proc. ankietowanych uznało za prawdziwe stwierdzenie, że mieszkańcy Krakowa muszą ponosić takie opłaty. 32,4 proc. było przeciwnego zdania, natomiast 11,9 proc. odpowiedziało „nie wiem”. W opracowaniu zwrócono uwagę, że zasady dotyczące odpłatności są dla mieszkańców znacznie mniej jednoznaczne niż informacje o zasięgu strefy, dlatego wymagają prostszej i bardziej precyzyjnej komunikacji.
Największe różnice odnotowano w grupach wiekowych. Wśród mieszkańców w wieku 25–29 lat tylko 43,8 proc. uznało to stwierdzenie za prawdziwe, natomiast 47,5 proc. było przeciwnego zdania. Była to jedyna grupa, w której odpowiedzi negujące przeważały nad twierdzącymi. Autorzy badania zwracają uwagę, że rozbieżności w odpowiedziach pokazują, jak niejednoznacznie mieszkańcy interpretują obowiązujące przepisy dotyczące opłat.
Podobne wątpliwości dotyczyły obowiązku rejestracji pojazdu. Stwierdzenie, że każdy mieszkaniec Krakowa musi zarejestrować swój samochód, aby poruszać się w SCT, za prawdziwe uznało 43,9 proc. respondentów. 34 proc. odpowiedziało „fałsz”, a 22,1 proc. przyznało, że nie potrafi ocenić prawdziwości tego stwierdzenia. Zdaniem autorów badania obowiązek rejestracji jest jednym z najbardziej niejasnych elementów funkcjonowania strefy i również wymaga prostego wyjaśnienia mieszkańcom.
Największą niepewność odnotowano wśród najmłodszych respondentów. W grupie 18–24 lata odpowiedź „nie wiem” wybrało 29,7 proc. ankietowanych. Z kolei wśród osób w wieku 55–59 lat odsetek odpowiedzi „prawda” i „fałsz” był identyczny i wyniósł po 39 proc., co – jak wskazują autorzy badania – świadczy o wyraźnym podziale opinii i braku jednoznacznej wiedzy na temat obowiązujących zasad.
