Podczas upałów na wielu krakowskich przystankach trudno znaleźć cień. Miasto od lat mówi o ich zazielenianiu, dlatego sprawdziliśmy, ile drzew faktycznie posadzono przy nich od czerwca 2024 roku. Z odpowiedzi urzędu wynika, że było ich około 177, przy czym niemal wszystkie pojawiły się w ramach dwóch dużych inwestycji transportowych.
Podczas sierpniowych upałów pokazywaliśmy, jak wygląda oczekiwanie na autobus lub tramwaj na części krakowskich przystanków. Przy temperaturach przekraczających 30 stopni pasażerowie często ustawiali się poza wiatami, szukając cienia pod drzewami, przy budynkach czy automatach biletowych. Szczególnie trudno było w miejscach otoczonych asfaltem i betonem, gdzie brakuje większej zieleni, a przeszklona konstrukcja nie zapewnia wystarczającej ochrony przed słońcem.
Problem nie jest nowy. Kraków od kilku lat mówi o potrzebie wprowadzania zieleni również do tych części miasta, które są mocno zdominowane przez infrastrukturę drogową. W miejskich planach pojawiały się drzewa, krzewy, zielone dachy oraz inne rozwiązania mające poprawiać warunki w przestrzeni publicznej. Przystanki są pod tym względem szczególnym miejscem, bo pasażer nie tylko przez nie przechodzi, ale często musi spędzić tam kilka lub kilkanaście minut.
Postanowiliśmy więc sprawdzić, jak te zapowiedzi wyglądają w praktyce. Zapytaliśmy Zarząd Transportu Publicznego, ile drzew posadzono przy przystankach autobusowych i tramwajowych od czerwca 2024 roku. Poprosiliśmy także o podział na poszczególne lata oraz, jeśli jest to możliwe, rozróżnienie przystanków autobusowych i tramwajowych.
Niewiele ponad 170 drzew w dwa lata
Odpowiedź otrzymaliśmy z Biura Prasowego Urzędu Miasta Krakowa. Urzędnicy wskazali przede wszystkim dwie duże inwestycje. Pierwszą jest rozbudowa ulicy Kocmyrzowskiej, gdzie w rejonie przystanków posadzono łącznie 87 drzew. Cztery znalazły się przy przystanku Jarzębiny 1, dwa przy Jarzębiny 2, aż 60 w rejonie przystanku tramwajowego Jarzębiny, natomiast 21 przy pętli. Drugą inwestycją jest budowa Krakowskiego Szybkiego Tramwaju do Mistrzejowic. Według informacji przekazanych naszej redakcji przy przystankach na nowej trasie pojawiło się około 90 drzew. Łącznie daje to około 177 nowych nasadzeń od czerwca 2024 roku. Miasto nie przedstawiło natomiast danych w podziale na poszczególne lata ani osobnego zestawienia dla przystanków autobusowych i tramwajowych.
Sama liczba 177 może wydawać się spora, ale inaczej wygląda po sprawdzeniu lokalizacji nasadzeń. Nie są to drzewa rozproszone po przystankach w różnych częściach Krakowa. Praktycznie wszystkie wskazane przez urząd pojawiły się w ramach dwóch dużych inwestycji transportowych. Dobrze pokazuje to Kocmyrzowska, gdzie z 87 drzew aż 60 przypada na rejon jednego przystanku tramwajowego, a kolejnych 21 na pętlę. Przy dwóch pozostałych przystankach posadzono łącznie sześć.
Trzeba również pamiętać, że mówimy o nowych nasadzeniach. Takie drzewa potrzebują czasu, aby ich korony osiągnęły rozmiary pozwalające zapewnić pasażerom większy obszar cienia. Dlatego samo posadzenie drzewa obok przystanku nie oznacza, że już podczas najbliższego lata będzie ono zapewniało ochronę porównywalną z dużymi, rosnącymi od wielu lat okazami.
O zazielenianiu przystanków Kraków mówi od lat
Pomysł sadzenia drzew przy miejscach oczekiwania na komunikację miejską pojawiał się w Krakowie już wcześniej. Temat trafiał między innymi do Budżetu Obywatelskiego. Jeden z projektów pod nazwą „Posadźmy drzewa przy przystankach!” obejmował m.in. Rondo Grunwaldzkie, Rondo Grzegórzeckie, Rondo Mogilskie oraz al. Krasińskiego. Jego autorzy zwracali uwagę właśnie na brak cienia w miejscach mocno zdominowanych przez beton i asfalt. Jeszcze wcześniej mieszkańcy zgłaszali projekt „Zielone przystanki Krakowa”, którego założeniem było wprowadzanie roślinności tam, gdzie ze względu na infrastrukturę drogową jest jej niewiele. Kierunek był więc znany od dawna: więcej zieleni przy miejscach, w których każdego dnia na autobusy i tramwaje czekają tysiące pasażerów.
W ostatnich latach miasto zaczęło również stosować zielone dachy na wiatach. Takie rozwiązanie znalazło się między innymi na budowanej trasie tramwajowej do Mistrzejowic. Z odpowiedzi przekazanej naszej redakcji wynika, że pojawiły się tam 24 wiaty z zielonymi dachami. Roślinność ma nie tylko zmieniać wygląd przystanku, ale także ograniczać nagrzewanie konstrukcji podczas słonecznych dni.
Miasto zapowiada następne zazielenienia, choć w odpowiedzi na nasze pytania wskazano tylko jedną konkretną lokalizację. Chodzi o przystanek przy Hali Targowej, który ma się zmienić podczas remontu ulicy Grzegórzeckiej – W planach na najbliższy czas jest większe zazielenienie przystanku przy Hali Targowej, w ramach remontu ul. Grzegórzeckiej – przekazała Patrycja Piekoszewska z Biura Prasowego Urzędu Miasta Krakowa. Na razie nie wiadomo jednak, ile dokładnie drzew ma pojawić się w tym miejscu. Urząd nie wskazał również innych istniejących przystanków, przy których w najbliższym czasie planowane byłyby podobne nasadzenia.
Światełko w tunelu. Nowe wiaty mają lepiej chronić przed słońcem
Problem braku cienia nie musi być rozwiązywany wyłącznie przez sadzenie drzew. Zarząd Transportu Publicznego prowadzi postępowanie dotyczące zakupu i montażu 100 nowych wiat, a w ich specyfikacji znalazły się konkretne wymagania dotyczące ochrony pasażerów przed słońcem.
ZTP zapisał, że nowe konstrukcje powinny chronić przed deszczem, wiatrem oraz „nadmiernym nasłonecznieniem”. Szczegółowo określono również materiał, z którego ma powstać dach. Będzie to lity, mleczny poliwęglan o grubości co najmniej 4 mm, którego przepuszczalność promieni słonecznych nie może przekraczać 30 proc. Nowe zadaszenia mają zatrzymywać większość padających na nie promieni słonecznych. Nie zapewnią jednak pełnego odcięcia od słońca, ponieważ boczne i tylne ściany mają być wykonane z bezbarwnego szkła hartowanego. Przy nisko położonym słońcu promienie nadal będą więc mogły dostawać się do środka. Zmiana będzie wprowadzana stopniowo. Pierwszych 10 nowych wiat ma zostać zamontowanych w 2026 roku, natomiast w każdym z kolejnych trzech lat ZTP planuje montaż po 30 konstrukcji. Całe zamówienie obejmujące 100 wiat ma zostać zrealizowane do 2029 roku.
