Od 1 stycznia 2026 roku w Krakowie zacznie obowiązywać Strefa Czystego Transportu. Obejmie ona teren miasta położony w przybliżeniu wewnątrz IV obwodnicy, a więc niemal połowę jego powierzchni. Wprowadzenie strefy to kolejny etap polityki miejskiej ukierunkowanej na poprawę jakości powietrza, ale też poważne wyzwanie organizacyjne – zarówno dla urzędników, jak i kierowców.
Wkrótce ma zostać uruchomiony system obsługi zgłoszeń kierowców, których pojazdy nie spełniają norm wymaganych w SCT. Dzięki niemu będzie można uzyskać odpłatne prawo wjazdu do strefy lub złożyć wniosek o wjazd na zasadach specjalnych, na przykład w celu dojazdu do placówek medycznych, szkół czy miejsc pracy. Z systemu będą mogli skorzystać także ci, którzy posiadają samochody zabytkowe, pojazdy służbowe albo korzystają z aut osób z niepełnosprawnościami.
Jak informuje miasto, uruchomienie systemu planowane jest jeszcze w tym roku. Obecnie kierowcy mogą zapoznać się z zasadami funkcjonowania strefy na stronie informacyjnej poświęconej SCT, a podstawowych informacji udziela Krakowskie Centrum Kontaktu – pod numerem 12 616 55 55. Zadania związane z obsługą i funkcjonowaniem Strefy Czystego Transportu zostaną przekazane Zarządowi Dróg Miasta Krakowa. Dotąd przygotowania do wdrożenia SCT prowadził Zarząd Transportu Publicznego. Odpowiednia uchwała w sprawie zmian w statutach obu miejskich jednostek ma wkrótce trafić pod głosowanie Rady Miasta.
TYLKO U NAS: Liszki odpowiadają Krakowowi. Gmina rozważa własną Strefę Czystego Transportu
Zarząd Dróg Miasta Krakowa ma w tym zakresie większe doświadczenie organizacyjne – od lat odpowiada bowiem za funkcjonowanie Obszaru Płatnego Parkowania, który w wielu aspektach jest konstrukcyjnie zbliżony do SCT. To również wydzielony obszar miasta, w którym obowiązują szczególne zasady poruszania się, konieczne są uprawnienia do wjazdu i funkcjonuje rozbudowany system kontroli. Dodatkowo to właśnie ZDMK rozwija w Krakowie Inteligentny System Transportu, oparty na sieci kamer, który w przyszłości ma pełnić kluczową rolę także w kontroli wjazdu do Strefy Czystego Transportu. Jak zapowiadają urzędnicy, połączenie obu systemów pozwoli sprawnie nadzorować ruch i weryfikować pojazdy pod kątem norm emisji spalin. Z tych samych powodów ZDMK przejmie również pełne kompetencje w zakresie zarządzania Obszarem Płatnego Parkowania. Dotąd zadania te były rozdzielone między Zarząd Transportu Publicznego i Zarząd Dróg Miasta Krakowa, co prowadziło do dublowania procedur i utrudniało prowadzenie spójnej polityki parkingowej.
Co czeka kierowców?
Choć przepisy SCT zaczną obowiązywać dopiero od stycznia 2026 roku, to część kierowców już teraz powinna sprawdzić, czy ich samochody spełniają wymagane normy emisji. Wjazd do strefy będzie możliwy jedynie dla aut benzynowych spełniających co najmniej normę Euro 4 (lub wyprodukowanych po 2005 roku) i diesli z normą Euro 6 (lub rokiem produkcji ≥ 2014). Dla pojazdów cięższych – powyżej 3,5 t – obowiązują podobne kryteria. Zasady przewidują jednak szerokie zwolnienia. Mieszkańcy Krakowa, którzy byli właścicielami pojazdu przed wejściem w życie uchwały (czyli do 25 czerwca 2025 roku), będą mogli korzystać z niego bez ograniczeń, nawet jeśli nie spełnia norm. Z kolei osoby spoza miasta, których auta nie spełniają wymagań, będą mogły wykupić odpłatne prawo wjazdu – początkowo w wysokości kilku złotych dziennie lub w formie abonamentu miesięcznego. Takie rozwiązanie ma obowiązywać przez okres przejściowy, najprawdopodobniej do końca 2028 roku.
TYLKO U NAS: PSL chce przesunięcia Strefy Czystego Transportu o rok. Apel do prezydenta Miszalskiego
Kontrolę przestrzegania przepisów w strefie ma prowadzić właśnie ZDMK – przy wsparciu systemu kamer Inteligentnego Systemu Transportu. Urządzenia te będą automatycznie odczytywać tablice rejestracyjne pojazdów i porównywać je z bazą danych zgłoszeń. Oznacza to, że kierowcy nie będą musieli umieszczać żadnych naklejek czy identyfikatorów na szybach – weryfikacja odbywać się będzie elektronicznie. Według szacunków urzędników około 80 proc. pojazdów w mieście spełnia już wymagane normy lub jest objętych zwolnieniem. Jednak dla części kierowców, zwłaszcza spoza miasta, wejście w życie SCT oznaczać będzie konieczność dostosowania się do nowych zasad lub korzystania z opłat tymczasowych.
