Jeden z najbardziej rozpoznawalnych samolotów w zbiorach krakowskiego muzeum przechodzi gruntowną konserwację. W Muzeum Lotnictwa Polskiego trwają prace przy PZL-106AR Kruk – maszynie, która przez lata była symbolem polskiego agrolotnictwa i ważnym elementem historii lotnictwa cywilnego.
W halach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie prowadzone są kompleksowe prace konserwatorskie przy samolocie PZL-106AR Kruk. Za realizację zadania odpowiada Dział Konserwacji Muzealiów, a celem jest zabezpieczenie unikatowego eksponatu przed dalszą degradacją oraz przywrócenie mu możliwie wiernego, historycznego wyglądu. To kolejny przykład działań muzeum na rzecz ochrony materialnego dziedzictwa polskiego lotnictwa cywilnego.
PZL-106 Kruk powstał jako odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na wyspecjalizowane samoloty rolnicze w latach 60. XX wieku, gdy użytkowane w Polsce konstrukcje – PZL-101 Gawron i An-2 – przestawały spełniać światowe standardy wydajności i bezpieczeństwa. W realiach gospodarki centralnie planowanej oraz podziału kompetencji w ramach RWPG Polska była zobowiązana do rozwoju tej klasy statków powietrznych. Presja polityczna, ograniczenia produkcyjne oraz konkurencja zagranicznych konstrukcji, m.in. Zlina Z-37 Čmelak, sprawiały jednak, że nowe projekty powstawały z dużym trudem.
Kruk był efektem oddolnych inicjatyw zespołu młodych konstruktorów kierowanych przez mgr inż. Andrzeja Frydrychewicza. Projekt przeszedł długą drogę – od niezrealizowanych koncepcji Kruk 63 i 65, przez Kruka 2T, aż po wdrożony w latach 70. PZL-106 Kruk 71.
Ostateczna forma samolotu była kompromisem pomiędzy nowoczesną myślą inżynierską a realiami ekonomicznymi i politycznymi epoki. Maszynę zaprojektowano w bezpiecznym układzie silnik–zbiornik–pilot, z wyjątkowo wytrzymałą kabiną, wagowym pomiarem ilości chemikaliów oraz bardzo dobrymi własnościami manewrowymi przy małych prędkościach. W toku rozwoju powstało wiele wersji – od tłokowych po turbośmigłowe – a Kruk stał się jedną z najbardziej dopracowanych konstrukcji rolniczych w bloku wschodnim, konkurencyjną również na rynkach pozaeuropejskich. Choć wyprodukowano około 275 egzemplarzy, samolot na trwałe zapisał się w historii polskiej szkoły inżynierskiej.
Samoloty prezentowane na wolnym powietrzu są szczególnie narażone na destrukcyjny wpływ warunków atmosferycznych. Opady, zmienne temperatury, promieniowanie UV oraz wilgoć powodują stopniową degradację materiałów konstrukcyjnych, nawet w przypadku maszyn zaprojektowanych do intensywnej eksploatacji. Dotyczyło to również jednego z egzemplarzy PZL-106AR Kruk, który przez lata był prezentowany na ekspozycji plenerowej Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Stan zachowania maszyny sprawił, że podjęto decyzję o jej wycofaniu z przestrzeni zewnętrznej i rozpoczęciu kompleksowych prac konserwatorskich.
Obecnie prowadzone działania obejmują m.in. oczyszczanie i zabezpieczanie elementów konstrukcyjnych, stabilizację powłok lakierniczych oraz zahamowanie procesów korozyjnych. Celem jest nie tylko poprawa estetyki obiektu, ale przede wszystkim jego długofalowa ochrona i przygotowanie do dalszej bezpiecznej ekspozycji muzealnej. Drugi muzealny, odrestaurowany egzemplarz Kruka można oglądać w hangarze nr 5 w ramach wystawy stałej „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne”, prezentowanej w warunkach sprzyjających zachowaniu substancji zabytkowej.
