„W ogóle nie słyszałam!” — tak jedna z kobiet pytanych na ulicach Krakowa odpowiedziała na informację o bezpłatnych testach HPV. Sonda przeprowadzona w ramach kampanii #WykryjHPV pokazuje, jakie pytania i obawy dotyczące profilaktyki raka szyjki macicy mają mieszkanki miasta.
Ostatnia cytologia, regularność wizyt u ginekologa, wiedza o wirusie HPV — o to pytały mieszkanki Krakowa autorki kampanii „#WykryjHPV — Twoje 5 minut dla zdrowia” wraz z dziennikarką Olą Wasilewską. Rozmowy pokazały różne podejścia do profilaktyki. Niektóre kobiety zapewniały, że pamiętają o badaniach, inne wskazywały powody, dla których odkładają je na później. „Robię cytologię co roku” — deklarowała jedna z uczestniczek. Pojawiały się też wypowiedzi podkreślające, że badania mogą uratować życie. Kiedy jednak pytania dotyczyły samego HPV i możliwości skorzystania z diagnostyki finansowanej przez NFZ, część rozmówczyń przyznawała, że niewiele o tym wie.
„Słyszałam, że taki wirus istnieje, natomiast szczegółów nie znam” — odpowiedziała jedna z kobiet. Inne mówiły po prostu: „nie wiem”. Zaskoczenie budziła również informacja o dostępności bezpłatnych testów HPV HR. „W ogóle nie słyszałam!” — przyznała uczestniczka sondy. Kolejna odpowiedziała: „nie słyszałam, ale fajnie, że można coś takiego zrobić za darmo, na pewno to ułatwia sprawę”. Właśnie takie wypowiedzi organizatorki przytaczają jako przykład problemu, na który chcą zwrócić uwagę: samo udostępnienie badań nie wystarczy, jeśli pacjentki nie wiedzą, gdzie się zgłosić i na czym polega profilaktyka.
„Idziemy dopiero, kiedy zaczyna się z nami coś dziać”
W rozmowach powracały wstyd, koszty prywatnych wizyt oraz obawy przed oczekiwaniem na przyjęcie w ramach NFZ. „Przerażają mnie kolejki jeśli chodzi o wizyty u ginekologa” — mówiła jedna z kobiet. Inna wskazała na odkładanie kontaktu z lekarzem do chwili, gdy pojawiają się dolegliwości: „idziemy dopiero kiedy zaczyna się z nami coś dziać”. Uczestniczki zwracały też uwagę na niedostateczną edukację. „Jest za mało profilaktyki w szkołach, za mało wiedzy, ludzie młodzi wyczytują z internetu informacje, nie zawsze są one prawdziwe” — brzmiała jedna z odpowiedzi przytoczonych przez autorki kampanii.
Zdaniem Karoliny Sztyler, założycielki Go Healthy Girl, z krakowskich rozmów wynika, że zainteresowanie zdrowiem nie zawsze przekłada się na wiedzę potrzebną do podjęcia decyzji o badaniu. — Choć gotowość do dbania o zdrowie jest ogromna, to brakuje kluczowej wiedzy, o czym pytane panie mówiły wprost. Brakuje edukacji w szkołach, w przestrzeni publicznej i gabinetach lekarskich. Bez solidnej edukacji nawet najlepsze intencje i chęci nie zatrzymają statystyk raka szyjki macicy — podkreśla. Uliczna sonda przedstawia doświadczenia jej uczestniczek i nie pozwala ocenić poziomu wiedzy wszystkich krakowianek. Przytoczone wypowiedzi pokazują jednak konkretne pytania i obawy, z którymi mierzą się rozmówczynie.
Zmieniły się zasady badań na NFZ
Od 1 sierpnia 2026 roku test HPV HR zastąpił tradycyjną cytologię jako podstawowe badanie przesiewowe w programie profilaktyki raka szyjki macicy finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Nowa metoda była dostępna już wcześniej i korzystała z niej zdecydowana większość uczestniczek programu. Według danych NFZ w pierwszym półroczu 2026 roku badania wykonano u 450 509 kobiet, z czego 412 419 skorzystało z testu HPV. Dla porównania w całym 2024 roku w programie uczestniczyły 380 922 kobiety.
Zmiana dotyczy przede wszystkim tego, czego szuka się w pobranej próbce. Tradycyjna cytologia pozwala ocenić komórki szyjki macicy, natomiast test HPV HR wykrywa materiał genetyczny typów wirusa związanych z wysokim ryzykiem rozwoju nowotworu. Jeżeli wynik testu jest dodatni, z tej samej próbki wykonuje się cytologię na podłożu płynnym. Pacjentka nie musi więc wracać na kolejne pobranie wymazu. Cytologia pozostaje częścią diagnostyki, a wyniki badań decydują o dalszych zaleceniach i potrzebie kolejnych kontroli.
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, jest powszechny, a zakażenie najczęściej przebiega bezobjawowo. Jak wyjaśnia Światowa Organizacja Zdrowia, w większości przypadków układ odpornościowy sam zwalcza infekcję. Zagrożenie wiąże się z utrzymującym się zakażeniem określonymi typami wirusa, które może prowadzić do zmian przednowotworowych, a następnie do raka szyjki macicy. Dodatni wynik testu HPV nie oznacza zatem rozpoznania nowotworu, ale wymaga dalszego postępowania zgodnie z zaleceniami medycznymi.
Gdzie zgłosić się na badanie w Krakowie?
Program jest przeznaczony dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat, które spełniają warunki kwalifikacji. Badanie finansuje NFZ, a skierowanie nie jest potrzebne. Można je wykonać w poradniach ginekologicznych oraz wybranych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej realizujących program profilaktyki raka szyjki macicy. Standardowy odstęp między testami wynosi pięć lat, jednak częstotliwość kontroli zależy od wyniku i zaleceń lekarza — w określonych sytuacjach kolejne badanie może być potrzebne wcześniej. www.nfz.gov.pl
Mieszkanki Krakowa mogą sprawdzić dostępne placówki w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”, wybierając program „Profilaktyka raka szyjki macicy” i województwo małopolskie. Pomoc w znalezieniu miejsca oraz informacje o dostępnych terminach można uzyskać także pod bezpłatnym numerem 800 190 590. Zapisy odbywają się bezpośrednio w placówkach, a także przez e-rejestrację w Internetowym Koncie Pacjenta lub aplikacji mojeIKP. Dzięki temu przed umówieniem wizyty można sprawdzić, gdzie program jest realizowany, i wybrać dogodną lokalizację.
Za krakowską odsłoną kampanii stoi Go Healthy Girl, projekt Fundacji Sztylery działający od 2017 roku. Inicjatywa prowadzi edukację dotyczącą zdrowia kobiet w szkołach, firmach, internecie i przestrzeni publicznej, współpracując między innymi z ginekologami, psychologami, fizjoterapeutkami uroginekologicznymi i seksuologami.





















