Niepozorna figura Chrystusa Ukrzyżowanego, stojąca od wieków w zakrystii klasztoru cystersów w Mogile, okazała się dziełem jednego z najwybitniejszych artystów późnego gotyku. Badacze z Uniwersytetu Jagiellońskiego dowiedli, że to autentyczna rzeźba Wita Stwosza – twórcy słynnego Ołtarza Mariackiego.
Rzeźba, mierząca 54 centymetry, przez lata pozostawała niezauważona – ustawiona na tle okna, była słabo widoczna i nie przyciągała uwagi. Analiza przeprowadzona przez historyków sztuki z UJ wykazała jednak, że ma wszystkie cechy charakterystyczne dla stylu Wita Stwosza. Figura wykazuje duże podobieństwo do innych znanych dzieł mistrza, m.in. krucyfiksów w Kościele Mariackim, w Iwanowicach oraz w J. Paul Getty Museum w Los Angeles.
Badania stylistyczne i materiałowe potwierdziły, że krucyfiks wykonano z twardego drewna gruszy – surowca rzadko używanego przez rzeźbiarzy, wymagającego wyjątkowych umiejętności. To jedyny znany w Małopolsce przykład późnogotyckiej rzeźby w tym materiale. Według naukowców z UJ jest to dowód, że Stwosz już w okresie krakowskim tworzył niewielkie, precyzyjnie opracowane dzieła o charakterze kolekcjonerskim.
Prace badawcze nad figurą przeprowadzono w ramach programu Inicjatywa Doskonałości – Uniwersytet Jagielloński. Dokumentację fotograficzną przygotował dr Daniel Podosek z pracowni fotograficznej IHS UJ, natomiast stan zachowania obiektu oceniła konserwatorka Ewelina Gruszczyńska. Pobrane próbki pigmentów i drewna poddano analizie laboratoryjnej, co pozwoliło potwierdzić technikę i sposób wykonania typowy dla warsztatu Stwosza.
Na wniosek badaczy rzeźba została wpisana do rejestru zabytków. Obecnie trwają starania o pozyskanie środków na jej konserwację. Jak podkreślają autorzy odkrycia, figura z Mogiły stanowi istotny argument w dyskusji nad dorobkiem Wita Stwosza i jego działalnością w Krakowie przed 1496 rokiem. Odkrycie rozszerza katalog znanych prac mistrza i potwierdza, że jego warsztat obejmował zarówno monumentalne ołtarze, jak i kameralne, wirtuozerskie rzeźby przeznaczone dla wymagających odbiorców.
