W Oświęcimiu oficjalnie otwarto Centrum Historii i Kultury Romów. Placówka działa w zabytkowej kamienicy przy ul. Berka Joselewicza 5 i jest pierwszą publiczną instytucją kultury w Polsce zajmującą się ochroną, dokumentowaniem i popularyzacją materialnego oraz niematerialnego dziedzictwa romskiego.
Choć placówka działa od lutego 2024 roku, teraz odbyła się uroczystość oficjalnego otwarcia jej siedziby. Powstanie Centrum było efektem kilkuletnich przygotowań prowadzonych wspólnie przez Województwo Małopolskie i działające od 1992 roku Stowarzyszenie Romów w Polsce.
Prace nad utworzeniem instytucji rozpoczęły się w 2020 roku wraz z przyjęciem uchwały intencyjnej przez Sejmik Województwa Małopolskiego. Następnie podpisano list intencyjny dotyczący współpracy przy tworzeniu placówki, a pod koniec 2023 roku sejmik formalnie powołał nową instytucję kultury.
Głównym zadaniem Centrum jest badanie, dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy o historii Romów oraz ich obecności na ziemiach polskich. Ważnym elementem działalności jest także przypominanie o zagładzie Romów podczas II wojny światowej oraz ochrona tradycji, języka i kultury tej społeczności – Misją Centrum Historii i Kultury Romów jest badanie, dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy o wielowiekowej obecności Romów na ziemiach polskich, ich historii, w tym tragicznym holokauście romskim oraz romskiej kulturze, tej tradycyjnej i tej współczesnej – podkreślają przedstawiciele placówki.
Instytucja prowadzi działalność edukacyjną, kulturalną i społeczną. Organizuje wystawy, koncerty, spotkania, warsztaty oraz projekty skierowane zarówno do społeczności romskiej, jak i mieszkańców regionu. Wśród najważniejszych przedsięwzięć znalazły się m.in. konkurs „Rom, Obywatel, Europejczyk”, projekt „Kołysanki romskie – muzyczna podróż dla dzieci”, inicjatywa „Ożywić wielokulturową historię Oświęcimia – kreatywne wizje przeszłości” czy wydarzenie „Romowie – tak blisko, a tak daleko”. Z danych przedstawionych przez Centrum wynika, że zainteresowanie organizowanymi wydarzeniami systematycznie rośnie. W 2024 roku pięć największych projektów zgromadziło około tysiąca uczestników. Rok później siedem najważniejszych wydarzeń odwiedziło już blisko 4,3 tys. osób.
Przedstawiciele województwa podkreślają, że nowa placówka ma być miejscem budowania wzajemnego zrozumienia między różnymi środowiskami i kulturami – Przyszłość buduje się na fundamencie pamięci, ale jej sensem jest dialog i wzajemne zrozumienie. Niech to miejsce będzie mostem łączącym przeszłość z przyszłością, przestrzenią spotkania kultur oraz symbolem wspólnego szacunku – powiedział podczas otwarcia wicemarszałek województwa małopolskiego Witold Kozłowski.
źródło: UMWM
