26 stycznia obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Transplantologii – data nieprzypadkowa, bo upamiętnia pierwszy udany przeszczep nerki w Polsce. Tegoroczne obchody mają szczególny wymiar. Jak wynika z danych za 2025 rok, polska transplantologia osiągnęła najlepsze wyniki w historii – zarówno w skali kraju, jak i w Małopolsce.
Z danych Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do spraw Transplantacji Poltransplant wynika, że w 2025 roku w Polsce przeszczepiono 2298 narządów wewnętrznych, które trafiły do 2254 pacjentów. To wynik lepszy niż w rekordowym dotąd 2024 roku. Łącznie – licząc wszystkie przeszczepy narządów pobranych od zmarłych dawców – w całym kraju wykonano niemal 3000 zabiegów. Przeszczepy narządów, tkanek i komórek pozostają dla wielu pacjentów jedyną skuteczną metodą leczenia oraz realną szansą na powrót do zdrowia – m.in. w przypadku niewydolności serca, płuc, nerek czy chorób nowotworowych krwi.
Wzrost aktywności transplantacyjnej wyraźnie widać również w Małopolsce. Jak podkreśla dyrektor Małopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, region notuje najlepsze wyniki w swojej historii.
W Małopolsce również obserwujemy ogromny postęp w transplantologii. W 2024 roku w małopolskich szpitalach przeprowadzono łącznie 308 przeszczepów, co stanowi dotychczasowy rekord. Pamiętajmy, że mówimy o zabiegach wysokospecjalistycznych, które często dają pacjentom drugie życie – podkreśla Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor MOW NFZ.
Jak zaznacza, transplantacje mogą być wykonywane wyłącznie w placówkach posiadających zgodę Ministerstwa Zdrowia. W Małopolsce takie procedury realizowane są w pięciu szpitalach.
Transplantacje serca i płuc realizowane są w Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II. W 2025 roku wykonano tam 13 transplantacji – w tym 11 przeszczepów serca i 2 przeszczepy płuc. Rekord pobito również w Szpital Uniwersytecki w Krakowie, gdzie przeprowadzono 104 transplantacje nerek, poprawiając wynik z 2024 roku. W ciągu ostatnich dwunastu miesięcy w Małopolsce wykonano także 103 transplantacje szpiku – z czego 85 w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie oraz 18 w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym. Zabiegi przeszczepu rogówki realizowano m.in. w Wojewódzki Szpital Okulistyczny, gdzie wykonano 63 procedury, oraz w 5. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką, w którym przeprowadzono 17 przeszczepów rogówki – o 11 więcej niż rok wcześniej. Wszystkie opisane procedury finansowane są ze środków Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak informuje MOW NFZ, w 2025 roku na finansowanie transplantacji serc, płuc, nerek, szpiku i rogówki w Małopolsce przeznaczono ponad 52 mln zł.
Ogólnopolski Dzień Transplantologii to również okazja do przypomnienia zasad dawstwa narządów. W Polsce obowiązuje zasada domniemanej zgody – jeśli osoba za życia nie zgłosiła sprzeciwu, jej narządy po śmierci mogą zostać wykorzystane do ratowania życia innych pacjentów. Część przeszczepów, takich jak nerki, fragmenty wątroby czy komórki krwiotwórcze, może być wykonywana od żywych dawców – wyłącznie za ich świadomą zgodą i bez zagrożenia dla zdrowia dawcy. Większość narządów pochodzi jednak od osób zmarłych, po stwierdzeniu śmierci mózgowej i wyczerpaniu wszystkich możliwości leczenia.
Eksperci podkreślają, że choć prawo dopuszcza domniemaną zgodę, warto jasno określić swoją wolę – rozmawiając z bliskimi lub nosząc przy sobie informację o zgodzie na dawstwo. W praktyce to często właśnie decyzja rodziny decyduje o tym, czy transplantacja stanie się dla kogoś realną szansą na życie.
