Małopolska otrzyma ponad miliard złotych na inwestycje związane z bezpieczeństwem i przygotowaniem regionu na sytuacje kryzysowe. Komisja Europejska zaakceptowała zmiany w regionalnym programie Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, dzięki którym część środków zostanie przesunięta na nowe działania dotyczące obronności, infrastruktury i przygotowania mieszkańców do reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych.
Decyzja Komisji Europejskiej oznacza, że w programie regionalnym pojawią się cztery nowe priorytety. Łącznie przeznaczono na nie ponad miliard złotych w formie dotacji. Pieniądze mają zostać wykorzystane na inwestycje zwiększające odporność regionu – od nowych technologii i infrastruktury, przez dostęp do wody, po szkolenia przygotowujące mieszkańców na sytuacje kryzysowe.
O szczegółach poinformował w czwartek w Brukseli marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka – Cieszymy się, że Komisja Europejska pozytywnie odpowiedziała na naszą prośbę o zmiany w programie. Nowe priorytety to silna Małopolska i inwestycja w bezpieczniejszą przyszłość mieszkańców. W praktyce będą to m.in. nowe miejsca doraźnego schronienia i ewakuacji, infrastruktura podwójnego zastosowania dla gotowości cywilnej, rozwój najnowocześniejszych technologii, które będą służyć nam na co dzień i chronić w sytuacjach nadzwyczajnych – wyjaśnia marszałek.
Jak dodaje, konkretne projekty obejmą bardzo różne obszary funkcjonowania regionu – W obszarze transportu będą to nowe pociągi dual-use, parkingi i drogi. Powstaną laboratoria badawcze dla rozwoju technologii kosmicznych. Zabezpieczymy dostęp do dobrej jakości wody i awaryjnego zasilania. Powstanie unikalne Centrum Kompetencyjne, które wzmocni cyberbezpieczeństwo w regionie, szczególnie szpitale. Zrealizujemy szkolenia, dzięki którym mieszkańcy zyskają wiedzę niezbędną w sytuacjach kryzysowych – wylicza Łukasz Smółka.
Pierwszy z nowych priorytetów dotyczy rozwoju nowoczesnych technologii podwójnego zastosowania. W jego ramach środki unijne zostaną przeznaczone m.in. na rozwój technologii kosmicznych. Specjalistyczna infrastruktura badawcza zostanie zakupiona dla centrum działającego przy Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Dzięki temu zespoły badawcze będą mogły projektować i testować rozwiązania, które znajdą zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym. Z infrastruktury będą mogły korzystać także inne jednostki naukowe oraz przedsiębiorstwa rozwijające technologie kosmiczne. Nowe zaplecze badawcze ma stać się częścią krajowej i europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej w tym obszarze.
Woda i infrastruktura na wypadek kryzysu
Kolejny obszar wsparcia obejmuje gospodarkę wodną. Środki z programu mają pomóc w rozbudowie i wzmocnieniu sieci wodno-kanalizacyjnej w regionie, tak aby zapewnić dostęp do dobrej jakości wody dla jak największej liczby mieszkańców Małopolski. Planowane są także systemy awaryjnego zaopatrzenia w wodę, zbiorniki retencyjne i wyrównawcze oraz mobilne stacje uzdatniania. W regionie pojawią się również nowe źródła zasilania awaryjnego, które mają zabezpieczyć funkcjonowanie infrastruktury w sytuacjach nadzwyczajnych.
Infrastruktura podwójnego zastosowania
Trzeci priorytet dotyczy infrastruktury, która w codziennym funkcjonowaniu będzie służyła mieszkańcom, ale w razie kryzysu będzie mogła zostać wykorzystana do działań ratunkowych lub ewakuacyjnych. Wśród planowanych inwestycji znajdują się m.in. budowa dróg, parkingów czy zakup specjalnych pociągów umożliwiających ewakuację ludności. Część parkingów będzie projektowana tak, aby w razie potrzeby mogły pełnić funkcję miejsc doraźnego schronienia.
W regionie powstanie również specjalne Centrum Kompetencyjne odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo regionalnych placówek ochrony zdrowia. Wsparcie otrzymają także samorządy i jednostki OSP. Środki pozwolą na przekształcenie istniejących budynków w miejsca schronienia i działania służb kryzysowych, a także w magazyny sprzętu i punktów pierwszej pomocy.
Przykładem inwestycji infrastrukturalnej typu dual-use będzie podziemny parking, który powstanie pod nowym budynkiem Małopolskiego Centrum Psychiatrii i Leczenia Uzależnień od Nowych Technologii Cyfrowych. W sytuacji kryzysowej będzie on wykorzystywany jako miejsce schronienia, udzielania pierwszej pomocy oraz podtrzymania leczenia szpitalnego.
Szkolenia i przygotowanie mieszkańców
Czwarty z nowych priorytetów dotyczy rozwoju umiejętności związanych z gotowością cywilną i bezpieczeństwem. Program przewiduje organizację szkoleń i warsztatów, które mają pomóc przedsiębiorstwom i instytucjom w utrzymaniu działalności w sytuacjach kryzysowych. Wsparcie obejmie także kształcenie w tzw. zawodach krytycznych, takich jak technik elektryk, operator obrabiarek CNC czy operator maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych. Część działań będzie dotyczyła także technologii podwójnego zastosowania. Duży nacisk zostanie położony na edukację mieszkańców. Planowane są szkolenia dotyczące reagowania na zagrożenia, udzielania pierwszej pomocy czy poszukiwania osób zaginionych.
Jak zapowiada marszałek województwa, zatwierdzone przez Komisję Europejską zmiany w programie będą jeszcze szczegółowo analizowane przez władze regionu – Ogłoszenie naborów planujemy na drugą połowę roku. O ich ostatecznym kształcie zdecyduje zarząd województwa oraz Komitet Monitorujący. Chcemy, by jak najlepiej odpowiadały potrzebom mieszkańców regionu – zapowiada Łukasz Smółka.
