Próbki pobrane w Krakowie znalazły się w międzynarodowym projekcie badawczym, którego efektem jest pierwszy na świecie atlas środowiskowych wirusów RNA. W badaniach uczestniczyli naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego, a wyniki opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma „Nature Communications”.
Kraków był jednym ze 102 miast z 31 krajów uczestniczących w projekcie MetaSUB Global City Sampling Day. Jego celem jest badanie mikrobiomu miast poprzez analizę próbek pobieranych z przestrzeni publicznej. Dzięki temu naukowcy chcą lepiej poznać mikroorganizmy obecne w miejskim środowisku oraz opracować skuteczniejsze metody wykrywania potencjalnych zagrożeń epidemiologicznych.
Miasto uczestniczy w projekcie od 2020 roku dzięki staraniom dr. hab. inż. Pawła Łabaja, prof. UJ. Próbki z Krakowa zostały zebrane we współpracy z Urzędem Miasta Krakowa i miejskimi jednostkami, a następnie włączone do międzynarodowej bazy danych obejmującej materiał z całego świata.
Do badań wykorzystano blisko 3 tysiące próbek pobranych m.in. z dworców, środków komunikacji miejskiej, szpitali, ulic, sklepów, terenów zielonych, gleby i ścieków. Na ich podstawie naukowcy stworzyli pierwszy atlas środowiskowych wirusów RNA.
Analiza przyniosła zaskakujące wyniki. Badacze zidentyfikowali blisko 55 tysięcy wirusów RNA, z których aż 77 procent nie było wcześniej znanych nauce. Odkryto także dwie potencjalnie nowe gromady oraz nową klasę wirusów RNA, co znacząco poszerza wiedzę o różnorodności tych organizmów. Naukowcy podkreślają jednak, że odkrycie nie oznacza pojawienia się nowego zagrożenia dla mieszkańców. Ponad połowa wirusów, którym udało się przypisać gospodarza, to bakteriofagi, czyli wirusy zakażające bakterie, a nie ludzi. Badacze zidentyfikowali również 166 wirusów RNA powiązanych z bakteriami należącymi do grupy ESKAPE, obejmującej jedne z najgroźniejszych patogenów odpowiedzialnych za zakażenia szpitalne.
Zdaniem autorów publikacji regularne monitorowanie wirusów obecnych w środowisku miejskim może w przyszłości stać się ważnym elementem systemów wczesnego ostrzegania przed nowymi zagrożeniami epidemiologicznymi. Pozwoli to szybciej wykrywać zmiany zachodzące w mikrobiomie miast i lepiej przygotować się na ewentualne pojawienie się nowych patogenów.
