W niedzielę mieszkańcy Krakowa zagłosują w referendum dotyczącym odwołania prezydenta Aleksandra Miszalskiego oraz Rady Miasta Krakowa. Oficjalne wyniki mogą być znane dopiero w poniedziałek nad ranem, choć wszystko będzie zależało od pracy komisji wyborczych.
Głosowanie odbędzie się 24 maja w godzinach od 7 do 21. W całym Krakowie działać będą 453 obwodowe komisje ds. referendum. Jak informuje Krajowe Biuro Wyborcze, są to praktycznie te same lokale, które wykorzystywano podczas wyborów prezydenckich w 2025 roku.
Osoby, które pojawią się w lokalu przed godziną 21 i ustawią się w kolejce, będą mogły oddać głos nawet po oficjalnym zamknięciu komisji. To oznacza, że w przypadku dużej frekwencji liczenie głosów może rozpocząć się później niż zwykle. Każdy wyborca otrzyma co do zasady dwie karty do głosowania. Jedna będzie dotyczyła odwołania prezydenta Krakowa przed końcem kadencji, druga odwołania Rady Miasta Krakowa.
Na kartach znajdzie się pytanie dotyczące odwołania danego organu oraz odpowiedzi „TAK” i „NIE”. Aby głos był ważny, trzeba postawić znak „X” tylko przy jednej odpowiedzi. Nieważny będzie głos bez zaznaczenia odpowiedzi albo z zaznaczonym jednocześnie „TAK” i „NIE”. Można również zagłosować tylko w jednym referendum. W takiej sytuacji wyborca musi poinformować komisję, że chce otrzymać wyłącznie jedną kartę do głosowania.
Do udziału w referendum potrzebny będzie dokument potwierdzający tożsamość ze zdjęciem. Może to być dowód osobisty, paszport, prawo jazdy albo legitymacja. Głosować mogą osoby pełnoletnie wpisane do Centralnego Rejestru Wyborców dla Krakowa. Dotyczy to także części obywateli państw Unii Europejskiej oraz Wielkiej Brytanii mieszkających w Krakowie i wpisanych do rejestru wyborców.
Najważniejsza może okazać się frekwencja. W przypadku referendum dotyczącego odwołania prezydenta Krakowa próg ważności wynosi 158 555 głosujących. Tyle osób musi wziąć udział w głosowaniu, aby referendum było ważne. Wyższy próg obowiązuje przy referendum dotyczącym Rady Miasta Krakowa. W tym przypadku udział musi wziąć co najmniej 179 792 mieszkańców. To efekt przepisów dotyczących referendów odwoławczych. Nie obowiązuje tutaj próg 30 proc. wszystkich uprawnionych do głosowania. Liczy się zasada 3/5 liczby osób uczestniczących wcześniej w wyborze odwoływanego organu.
Frekwencja oraz wyniki będą liczone oddzielnie dla obu referendów. Oznacza to, że możliwa jest sytuacja, w której ważne okaże się referendum dotyczące jednego organu, a drugie nie przekroczy wymaganego progu. Samo osiągnięcie odpowiedniej frekwencji również nie przesądza jeszcze o odwołaniu władz miasta. Potrzebna będzie większość ważnych głosów oddanych na odpowiedź „TAK”.
Po zamknięciu lokali wyborczych głosy będą liczone przez komisje w poszczególnych obwodach. Następnie protokoły trafią do Miejskiej Komisji Wyborczej w Krakowie przy placu Wszystkich Świętych.
Kiedy mieszkańcy poznają oficjalne wyniki? Krajowe Biuro Wyborcze zakłada, że może to nastąpić we wczesnych godzinach porannych w poniedziałek 25 maja. Nie ma jednak gwarancji, że stanie się to szybko. Wszystko zależy od tego, kiedy pracę zakończą wszystkie komisje. Nie będzie również publikacji cząstkowych wyników z komisji w trakcie liczenia głosów. Oficjalne dane mają zostać podane dopiero po zebraniu protokołów z całego miasta.
Przed referendum obowiązuje jeszcze cisza referendalna. Rozpocznie się ona o północy z piątku na sobotę i potrwa do zakończenia głosowania. W tym czasie zabroniona będzie agitacja, publikowanie nowych materiałów referendalnych czy podawanie sondaży. Zakazy obejmują także internet i media społecznościowe. Niedozwolone będzie publikowanie nowych materiałów zachęcających do udziału w referendum albo do jego bojkotu.
