Nie odbędzie się planowane w Krakowie spotkanie z niemiecką pisarką i laureatką Literackiej Nagrody Nobla Hertą Müller. Wydarzenie miało być częścią Festiwalu Gra z Kantorem, organizowanego przez Cricotekę, jednak zostało odwołane po analizie sytuacji w mediach społecznościowych i obawach przed ewentualnymi protestami. Organizatorzy przekonują, że decyzję podjęto w trosce o bezpieczeństwo uczestników i komfort noblistki, a nie z powodów politycznych.
Pisarka miała wystąpić w Międzynarodowym Centrum Kultury, w rozmowie towarzyszącej spektaklowi „Piosenki, które odpędzają strach” w reżyserii Ady Milei, opartemu na jej tekstach. Przedstawienie zaprezentowano dzień wcześniej w Cricotece, będącej głównym organizatorem wydarzenia, przy współpracy z Rumuńskim Instytutem Kultury w Warszawie.
Z informacji przekazanych mediom wynika, że Cricoteka zaproponowała Müller zmianę formuły wydarzenia. Zamiast otwartego spotkania z publicznością miało zostać nagrane wideo z rozmową z pisarką — w Krakowie lub w Berlinie — które następnie udostępniono by uczestnikom festiwalu. Jak tłumaczy Agnieszka Oprządek, zastępczyni dyrektorki Cricoteki, decyzja wynikała z troski o bezpieczeństwo i komfort gościni – Naszą intencją było zapewnienie komfortu gościni, a nie zrzucenie na nią odpowiedzialności. Obawialiśmy się sytuacji podobnej do tej sprzed kilku lat, kiedy podczas jednego z wydarzeń w Krakowie doszło do prób zakłócenia spotkania z zaproszonymi artystami – podkreśla przedstawicielka instytucji.
Według Cricoteki pod postami zapowiadającymi spotkanie w mediach społecznościowych pojawiły się negatywne i emocjonalne komentarze dotyczące wcześniejszych wypowiedzi Müller. Organizatorzy uznali, że takie nastroje mogą doprowadzić do prób zakłócenia wydarzenia, a nawet bezpośrednich prowokacji.
Sama pisarka skomentowała sytuację w rozmowie z niemieckim dziennikiem „Die Welt”. Oceniła decyzję krakowskich organizatorów jako ograniczenie wolności słowa i zapowiedziała, że nie zamierza „milcząco akceptować podporządkowania i ataku na wolność słowa”. Cricoteka nie odniosła się bezpośrednio do tych słów. W przesłanym oświadczeniu instytucja podkreśla, że nie wycofała zaproszenia, lecz zaproponowała inną formułę, która pozwoliłaby zachować plan artystyczny festiwalu, unikając ryzyka konfrontacji i politycznych napięć.
Tegoroczna edycja Festiwalu Gra z Kantorem, poświęcona relacjom między twórczością Tadeusza Kantora a artystami z Rumunii, odbywa się zgodnie z harmonogramem. W programie znalazły się spektakle, spotkania, projekcje i dyskusje, jednak bez udziału Herty Müller.
– Zaproszenie dla noblistki pozostaje aktualne. Nadal liczymy na możliwość spotkania w przyszłości, w atmosferze sprzyjającej rozmowie o sztuce, a nie politycznych emocjach – przekazała Cricoteka w korespondencji do mediów.
Herta Müller – niemiecka pisarka, poetka i eseistka rumuńskiego pochodzenia, laureatka Literackiej Nagrody Nobla z 2009 roku. Urodziła się w 1953 roku w Nitzkydorf w Rumunii, w rodzinie należącej do mniejszości niemieckiej Banatu. Dorastała w czasach dyktatury Nicolae Ceaușescu, co w dużej mierze ukształtowało jej późniejszą twórczość – pełną opowieści o strachu, przymusie i życiu w totalitarnym państwie.
Z wykształcenia germanistka i romanistka, po studiach pracowała jako tłumaczka techniczna, jednak została zwolniona po odmowie współpracy z rumuńską służbą bezpieczeństwa Securitate. W 1987 roku wyemigrowała do Niemiec i osiedliła się w Berlinie, gdzie kontynuowała działalność literacką. Jej najważniejsze książki to m.in. „Sercątko”, „Król kłania się i zabija”, „Huśtawka oddechu” i „Niziny”. Proza Müller często opiera się na autobiograficznych doświadczeniach, ukazując mechanizmy opresji, codzienny lęk i los ludzi żyjących w dyktaturze.
Aktywnie zabiera głos w sprawach społecznych i politycznych, zwłaszcza dotyczących wolności słowa, prześladowań i pamięci o totalitaryzmie. Jej twórczość tłumaczono na ponad 20 języków, a sama autorka uznawana jest za jedną z najważniejszych współczesnych pisarek niemieckiego obszaru językowego.
