Stanisława Demetraki-Paleolog patronką ronda w Czyżynach?

Stanisława Demetraki-Paleolog – ranna pod Lwowem kurierka, oficer Policji Państwowej, konspiratorka AK i uczestniczka powstania warszawskiego – może zostać patronką ronda w Czyżynach.

Z wnioskiem o nadanie jej imienia rondu wystąpiła Rada Dzielnicy XIV Czyżyny. Propozycja uzyskała pozytywną opinię zespołu ds. nazewnictwa działającego przy Komisji Kultury i Ochrony Zabytków Rady Miasta Krakowa. Pozytywną opinię w tej sprawie wydał również Instytut Pamięci Narodowej. Ostateczna decyzja o nazwie ronda należy do radnych.

Stanisława Demetraki-Paleolog urodziła się w 1892 roku. Uczyła się we Lwowie, a gdy wybuchła I wojna światowa, zaangażowała się w działalność niepodległościową w Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 roku wzięła udział w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej. Służyła jako sanitariuszka w stopniu kaprala. Jako kurierka została ranna, próbując przejść przez linię frontu.

W grudniu 1918 roku wstąpiła do Milicji Obywatelskiej, następnie do Ochotniczej Legii Kobiet. Była pierwszą kurierką tej formacji, później adiutantką komendantki Aleksandry Zagórskiej. Gdy w 1920 roku przy Ministerstwie Spraw Wojskowych powołano struktury OLK, objęła funkcję adiutantki naczelniczki i kierowała referatem personalnym. W tym samym roku uczestniczyła w wojnie polsko-bolszewickiej pod Warszawą.

Po zakończeniu działań wojennych pracowała w Krakowie, w Szpitalu św. Łazarza. W 1925 roku wstąpiła do Policji Państwowej. Od początku była związana z tworzeniem i organizowaniem Policji Kobiecej. Awansowała kolejno na aspiranta, podkomisarza i komisarza. Kierowała brygadą Urzędu Śledczego w Warszawie zajmującą się zwalczaniem handlu ludźmi i przestępczości obyczajowej. W drugiej połowie lat 30. odpowiadała w Komendzie Głównej za sprawy oficerów i szeregowych Policji Kobiecej. Równolegle angażowała się w działania społeczne, m.in. w inicjatywy na rzecz dzieci zagrożonych demoralizacją.

Po wybuchu II wojny światowej działała w konspiracji. Była związana ze Związkiem Walki Zbrojnej, a następnie z Armią Krajową. Organizowała i szkoliła kobiece grupy wywiadowczo-dywersyjne, współtworzyła Państwowy Korpus Bezpieczeństwa. Została przydzielona do Komendy Głównej AK. W 1944 roku walczyła w powstaniu warszawskim w Śródmieściu, w zgrupowaniu „Chrobry II”. Po kapitulacji opuściła Warszawę wraz z ludnością cywilną.

W 1946 roku, w obawie przed aresztowaniem, wyjechała z Polski. Została przyjęta do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech i zweryfikowana w stopniu majora. Następnie osiadła w Wielkiej Brytanii. W Londynie została członkiem Sądu Obywatelskiego, a w 1955 roku ministrem w pierwszym rządzie Antoniego Pająka na uchodźstwie. W 1957 roku opublikowała książkę „The Women Police in Poland 1925–1939”, poświęconą historii Policji Kobiecej. Zmarła w 1968 roku w Penley, została pochowana w Manchesterze.

Nie przegap najważniejszych informacji z Krakowa. Zapisz się do naszego newslettera już teraz!

Przewijanie do góry