Strażnicy miejscy w Krakowie zarabiają najwięcej wśród wszystkich miast wojewódzkich w Polsce. Tak wynika z ogólnopolskiego raportu przygotowanego przez ekspertów zajmujących się polityką parkingową oraz naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego. Analiza pokazuje nie tylko wysokość wynagrodzeń, ale również skalę finansowania straży miejskich, liczbę funkcjonariuszy oraz skuteczność ich działań. W wielu kategoriach Kraków znajduje się w ścisłej krajowej czołówce – choć autorzy raportu wskazują także na pewne słabości tej formacji.
Raport przygotowali Szymon Nieradka z Miejskiej Agendy Parkingowej oraz dr hab. Piotr Wójcik i dr Maciej Świtała z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Autorzy przeanalizowali około dziesięciu tysięcy stron dokumentów uzyskanych w trybie dostępu do informacji publicznej. Dane pochodziły z urzędów miast, straży miejskich, policji, ministerstw oraz od operatorów stref płatnego parkowania. Analiza objęła wszystkie miasta wojewódzkie w Polsce i porównywała je w kilkudziesięciu kategoriach – od liczby strażników i budżetów formacji, przez skuteczność wystawiania mandatów, aż po stosowanie blokad na koła czy odholowywanie pojazdów.
Najwyższe zarobki w Polsce
Jednym z najbardziej wyraźnych wniosków raportu jest ogromna różnica w zarobkach strażników miejskich w poszczególnych miastach. Średnia mediana wynagrodzeń w strażach miejskich w miastach wojewódzkich wynosi około 7339 zł brutto miesięcznie. W Krakowie jest ona jednak zdecydowanie wyższa. Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że mediana wynagrodzeń strażników miejskich w Krakowie wynosi około 9792 zł brutto miesięcznie, co daje pierwsze miejsce w Polsce.
Drugie miejsce w zestawieniu zajmuje Wrocław z wynikiem około 8163 zł brutto, a trzecie Warszawa – około 8020 zł brutto. W wielu miastach pensje są jednak znacznie niższe. W Olsztynie mediana wynagrodzeń wynosi około 4900 zł brutto, a w Szczecinie około 5175 zł. Oznacza to, że różnice między miastami są ogromne. Strażnicy w Krakowie zarabiają niemal dwa razy więcej niż w najsłabiej opłacanych jednostkach w Polsce. Autorzy raportu zaznaczają przy tym, że w przedstawionych kwotach mogą znajdować się dodatki stażowe lub nagrody, dlatego rzeczywista pensja zasadnicza może być niższa.
Wysokie wynagrodzenia w Krakowie nie są przypadkowe. Straż miejska w tym mieście należy do najlepiej finansowanych w Polsce. Budżet tej formacji wynosi ponad 106 milionów złotych rocznie, co w przeliczeniu na mieszkańca daje około 133 zł. Pod tym względem Kraków zajmuje drugie miejsce w kraju – ustępując jedynie Warszawie, gdzie wydatki na straż miejską wynoszą około 140 zł na mieszkańca. Dla porównania w wielu miastach budżety straży miejskich są zdecydowanie niższe. W Gorzowie Wielkopolskim to około 19 zł na mieszkańca, a w Zielonej Górze zaledwie około 3 zł.
Setki funkcjonariuszy w Krakowie
Krakowska straż miejska należy również do największych tego typu formacji w Polsce. Według danych z raportu dysponuje ona 585 etatami, z czego obsadzonych jest około 580 stanowisk. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców oznacza to około 53 strażników na 100 tysięcy mieszkańców. To jeden z wyższych wskaźników w kraju. Dla porównania w wielu miastach liczba strażników jest znacznie mniejsza. W niektórych ośrodkach formacje liczą zaledwie kilkadziesiąt osób.
Trzecie miejsce w ogólnopolskim rankingu
W przygotowanym przez autorów zestawieniu straż miejska w Krakowie zajęła trzecie miejsce w Polsce, zdobywając 561 punktów. Wyższe wyniki osiągnęły jedynie Poznań oraz Gdańsk. Co ciekawe, autorzy raportu zdecydowali się nie przyznawać pierwszego miejsca żadnej straży miejskiej w kraju. Ich zdaniem żadna z analizowanych jednostek nie osiąga takiej skuteczności, aby mogła zostać uznana za wzór dla innych. W przypadku Krakowa zwrócono uwagę przede wszystkim na wysokie finansowanie oraz dużą liczbę funkcjonariuszy. Te czynniki przekładają się na stosunkowo dobre wyniki w wielu analizowanych obszarach.
Czym zajmuje się straż miejska
Raport pokazuje także, czym w praktyce zajmują się strażnicy miejscy w Polsce. Z danych wynika, że aż 76 procent mandatów wystawianych przez straże miejskie dotyczy przepisów ruchu drogowego. W zdecydowanej większości przypadków chodzi o nieprawidłowe parkowanie pojazdów. Oznacza to, że straż miejska w wielu miastach pełni przede wszystkim rolę formacji zajmującej się kontrolą parkowania i reagowaniem na wykroczenia związane z pozostawianiem samochodów w niedozwolonych miejscach. W Krakowie udział mandatów za wykroczenia drogowe jest niższy niż w wielu innych miastach i wynosi około 57 procent wszystkich mandatów. Pozostałe interwencje dotyczą m.in. naruszeń porządku publicznego, zaśmiecania przestrzeni miejskiej czy innych wykroczeń porządkowych.
Mandaty i pouczenia
Autorzy raportu zwrócili także uwagę na różnice w sposobie egzekwowania przepisów przez straże miejskie. W niektórych miastach funkcjonariusze częściej wystawiają mandaty, w innych częściej kończą interwencję pouczeniem. W Krakowie stosunkowo duża część interwencji kończy się właśnie pouczeniem. Według danych z raportu ponad połowa takich spraw kończy się pouczeniem zamiast mandatu. Z punktu widzenia autorów raportu wysoki udział pouczeń może wpływać na ocenę skuteczności formacji, ponieważ oznacza łagodniejsze podejście do egzekwowania przepisów.
Straż miejska nie zarabia na siebie
Raport odnosi się również do często powtarzanego przekonania, że straż miejska jest formacją, która utrzymuje się z wystawianych mandatów. Dane pokazują jednak coś zupełnie innego. W większości miast wpływy z mandatów stanowią jedynie niewielką część budżetów straży miejskich. Według autorów raportu średnio wpływy z mandatów pokrywają około 8 procent kosztów funkcjonowania tych formacji. Oznacza to, że zdecydowana większość wydatków jest finansowana bezpośrednio z budżetów samorządów.
