Jeden z ostatnich żyjących żołnierzy Armii Krajowej związanych z Krakowem kończy dziś 101 lat. Jan Lohmann – poeta, prozaik, publicysta i żołnierz AK ps. „Felix” – mimo sędziwego wieku nadal pozostaje aktywny literacko. Jeszcze w 2024 i 2025 roku wydał kolejne tomiki.
Jan Lohmann urodził się 2 lipca 1925 roku w rodzinie ziemiańskiej związanej z Seceminem w województwie świętokrzyskim. Był synem Jana Lohmanna i Marii z Szańkowskich. Uczył się w gimnazjach Księży Marianów w Warszawie, Jezuitów w Bąkowicach pod Chyrowem oraz Salezjanów w Ostrzeszowie.
Po wybuchu II wojny światowej przebywał w Seceminie, a po aresztowaniu ojca przeniósł się do Wierzbna. W 1942 roku, mając zaledwie 17 lat, wstąpił do Armii Krajowej. Początkowo służył w oddziale dowodzonym przez Przemysława Schütza ps. „Ludwik”, gdzie podczas jednej z akcji został postrzelony w nogę.
Wiosną 1944 roku trafił do oddziału „Skrzetuski” – pierwszego oddziału partyzanckiego Inspektoratu AK „Maria” na Miechowszczyźnie. Następnie służył w I batalionie 74. Pułku Piechoty Armii Krajowej, obejmującym teren powiatów włoszczowskiego, jędrzejowskiego i piotrkowskiego. W czasie służby ukończył podchorążówkę. Brał udział w Akcji „Burza”. Walczył m.in. podczas zdobywania Charsznicy oraz uczestniczył w odbiciu więźniów na drodze w Cisiej Woli koło Książa Wielkiego. W czasie działań wojennych został dwukrotnie ranny. Za męstwo otrzymał Krzyż Walecznych.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej został zatrzymany w związku z reformą rolną. Sześć tygodni spędził w więzieniu we Włoszczowie. Ponownie aresztowano go 17 lipca 1945 roku. Trafił do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa przy placu Inwalidów w Krakowie, a następnie do więzienia św. Michała. Wolność odzyskał w 1946 roku na mocy amnestii dla więźniów politycznych.
Po wojnie pracował m.in. w Państwowych Gospodarstwach Rolnych, Centrali Nasiennej oraz innych instytucjach związanych z rolnictwem. Z czasem całkowicie poświęcił się literaturze. Debiutował w 1959 roku wierszem „Błąd w elementarzu” opublikowanym na łamach „Kameny”. Rok później ukazało się jego pierwsze opowiadanie „Motor” w miesięczniku „Odra”. Publikował również w „Dzienniku Polskim”, „Życiu Literackim”, „Wieściach”, „Tygodniku Kulturalnym” i „Tygodniku Powszechnym”. W latach 1961–1972 współpracował z Polskim Radiem.Od 1971 roku należał do Związku Literatów Polskich. Po jego rozwiązaniu publikował m.in. na łamach „Literatury” oraz miesięcznika „Jasna Góra”. W 1981 roku wstąpił do NSZZ „Solidarność”, a w czasie stanu wojennego współpracował z wydawnictwami drugiego obiegu, publikując również pod wojennymi pseudonimami „Felix” i „Feliks”.
W marcu 1989 roku był współorganizatorem pierwszego zarejestrowanego w Polsce Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Krakowie oraz współredaktorem jego „Biuletynu Informacyjnego”. Po utworzeniu Światowego Związku Żołnierzy AK został członkiem Komisji Statutowej i Głównej Komisji Rewizyjnej. Od 1993 roku współredagował wydawany w Krakowie „Informator Inspektoratu Maria AK”. Był również członkiem Klubu Inteligencji Katolickiej w Krakowie, Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Konfraterni Poetów.
W lipcu 2025 roku w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie świętował swoje setne urodziny. Podczas uroczystości otrzymał Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, medal „Pro Bono Poloniae” oraz Krzyż Małopolski. Zaprezentowano również książkę „Wszystko, co we mnie, jest z Secemina”, poświęconą jego życiu i twórczości.
