Warszawa jako pierwsze miasto w Polsce dokonała transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci. Po decyzji stołecznego Urzędu Stanu Cywilnego zapytaliśmy krakowski magistrat, czy podobne wpisy mogą być wykonywane także w Krakowie. Odpowiedź? Miasto deklaruje gotowość, ale wskazuje na problem techniczny w państwowym systemie rejestrów.
W środę warszawski ratusz poinformował o dokonaniu pierwszej w Polsce transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci. Decyzja została oparta na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz późniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezydent Rafał Trzaskowski podkreślał, że chodzi o zapewnienie obywatelom poczucia bezpieczeństwa i godności, a sama transkrypcja jest czynnością techniczną polegającą na wpisaniu zagranicznego aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego. Stołeczny magistrat zapowiedział również, że w najbliższych dniach podobne transkrypcje będą wykonywane w kolejnych sprawach. To przełom po latach odmów wydawanych przez urzędy stanu cywilnego i podtrzymywanych przez sądy administracyjne.
Transkrypcja oznacza wpisanie do polskiego rejestru małżeństwa zawartego za granicą przez osoby tej samej płci. Może to mieć znaczenie m.in. w sprawach urzędowych i socjalnych. Instytucje państwowe, w tym ZUS, deklarują, że będą uznawać transkrybowane akty małżeństwa. W praktyce może to wpłynąć m.in. na kwestie świadczeń czy prawa do uzyskiwania informacji medycznej.
Po decyzji Warszawy wieczorem zapytaliśmy krakowski magistrat, czy Urząd Stanu Cywilnego w Krakowie jest gotowy do wykonywania takich wpisów. Z odpowiedzi przekazanej naszej redakcji wynika, że miasto deklaruje gotowość do realizacji wyroku TSUE, choć nadal wskazuje na ograniczenia techniczne państwowego systemu rejestrów.
„Urząd Stanu Cywilnego w Krakowie informuje, że jest przygotowany do realizacji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie transkrypcji aktów małżeństwa osób tej samej płci” – przekazała naszej redakcji Agnieszka Piasecka, dyrektor wydziału i kierownik USC w Krakowie.
Problemem pozostaje jednak sposób działania systemu. Jak wyjaśnia krakowski USC, obecne rozwiązania techniczne nie pozwalają na zmianę nazw rubryk dotyczących osób zawierających małżeństwo. Nadal funkcjonują one w układzie „kobieta” i „mężczyzna”. W praktyce oznacza to, że przy transkrypcji aktu małżeństwa dwóch mężczyzn dane jednej osoby musiałyby zostać wpisane w rubryce „kobieta”.
Tłem całej sprawy jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 roku. TSUE uznał, że państwo członkowskie nie może odmówić uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego zgodnie z prawem innego kraju Unii Europejskiej, jeśli prowadziłoby to do ograniczenia praw obywateli UE, w tym swobody przemieszczania się i prawa do życia rodzinnego. Orzeczenie zmieniło dotychczasową praktykę urzędów stanu cywilnego w Polsce. Przez lata takie wnioski były odrzucane, a urzędy argumentowały odmowy obowiązującymi formularzami oraz przepisami polskiego prawa rodzinnego. Po wyroku TSUE samorządy zaczęły jednak przygotowywać się do wykonywania transkrypcji, jednocześnie czekając na dostosowanie systemów informatycznych i rozporządzeń przez administrację centralną.
Przypomnijmy, że w środę wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podpisał projekt rozporządzenia zmieniającego wzory aktu małżeństwa w związku z transkrypcją małżeństw par jednopłciowych. Do wejścia przepisów w życie potrzebny jest jeszcze podpis ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego. Szef MSWiA zapowiedział w czwartek, że zajmie się tym w ciągu najbliższych dni. Podkreślił jednocześnie, że sama transkrypcja nie oznacza automatycznego przyznania wszystkim takim małżeństwom pełni praw obowiązujących w Polsce. O szybkie uzgodnienie treści rozporządzenia apelował także premier Donald Tusk. – Chciałbym przeprosić tych wszystkich, którzy przez długie lata czuli się odrzucani i upokarzani. Państwo przez wiele lat nie zdawało egzaminu – powiedział premier.
Mimo tego ograniczenia Kraków nie wyklucza wykonania transkrypcji. Miasto zaznacza, że będzie to możliwe, jeżeli osoby składające wniosek zaakceptują obecny sposób działania systemu – „W sytuacji, gdy wnioskodawcy zaakceptują wskazane ograniczenia techniczne, Urząd Stanu Cywilnego w Krakowie dokona transkrypcji aktu małżeństwa zgodnie z obowiązującymi procedurami” – informuje Agnieszka Piasecka.
