Dagmara Gil i Alicja Hrehorowicz-Nowak zdobyły pierwsze miejsce w konkursie na rekompozycję Wzgórza Wawelskiego, rozstrzygniętym podczas Biennale Architektury Kraków 2025. Ich projekt „Prze-pływy” to współczesna interpretacja jednego z najbardziej symbolicznych miejsc miasta, łącząca historię z nowoczesnym myśleniem o przestrzeni.
Praca krakowskich architektek opiera się na idei przepływu – rozumianego zarówno dosłownie, jako relacja z Wisłą, jak i metaforycznie, jako ruch energii, emocji i znaczeń budujących tożsamość Krakowa. Autorki nie rekonstruują historycznego układu wzgórza, lecz proponują jego otwarcie i ponowne powiązanie z tkanką miejską. Projekt pokazuje, że Wawel może być nie tylko pomnikiem, ale także żywą częścią miasta – miejscem spotkań, refleksji i codziennego obcowania z historią.
– Nasz projekt poruszał wątek relacji pomiędzy Wawelem, Wisłą i Krakowem, pokazując, jak architektura może tworzyć most między historią a współczesnością. To dla nas ogromne wyróżnienie, zwłaszcza że dotyczyło miejsca tak symbolicznego dla Krakowa – mówią Dagmara Gil i Alicja Hrehorowicz-Nowak.
„Prze-pływy” przywracają utracone relacje między wzgórzem, rzeką i otaczającym miastem. Koncepcja zakłada sieć ścieżek i przestrzeni wspólnych, które prowadzą użytkowników w różne skale doświadczeń – od kameralnych przejść po szerokie platformy widokowe otwierające panoramę na Wisłę. Zaprojektowane interwencje mają być skromne formalnie, ale funkcjonalnie precyzyjne, tak by wzmacniać naturalny charakter miejsca i nie konkurować z jego dziedzictwem.
Architektki proponują, by przestrzeń Wzgórza Wawelskiego stała się bardziej dostępna i przyjazna dla mieszkańców. Projekt przewiduje miejsca odpoczynku, wydarzeń i edukacji, które mają zachęcać do zatrzymania się i budowania nowej relacji z tym obszarem. Wawel przestaje być niedostępnym wzgórzem – staje się punktem styku między sacrum i profanum, między monumentalnością a codziennością.
źródło: materiały prasowe
Jury Biennale doceniło projekt za konsekwentne podejście do idei rekompozycji oraz spójną analizę przestrzenną. W uzasadnieniu podkreślono, że praca w wyjątkowy sposób odniosła się do kluczowych problemów konkursu, a forma graficzna czytelnie prezentowała przyjęte rozwiązania. Zwrócono jednak uwagę na konieczność dalszego wyważenia proporcji między powierzchniami utwardzonymi a roślinnością i na potrzebę łagodnej integracji krajobrazowej z otoczeniem.
Biennale Architektury w Krakowie odbywa się cyklicznie od 1985 roku, stając się jednym z najważniejszych wydarzeń architektonicznych w Polsce. Tegoroczna edycja, poświęcona rekompozycji Wzgórza Wawelskiego, miała szczególny wymiar – dotyczyła miejsca, które wciąż kształtuje tożsamość miasta i budzi emocje. „Prze-pływy” pokazują, że nawet przestrzeń o tak silnym ładunku historycznym może być otwarta na dialog i współczesne interpretacje.
