Prof. Bert van den Berg przenosi się z Newcastle University do Krakowa. W Małopolskim Centrum Biotechnologii UJ stworzy grupę, która zbada, jak bakterie żyjące w ludzkim jelicie pobierają potrzebne im substancje i usuwają potencjalnie szkodliwe związki. Naukowiec będzie tu kontynuował projekt finansowany z grantu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.
Nowa grupa badawcza Membrane Protein Biology, czyli Biologia Białek Błonowych, ma wkrótce rozpocząć działalność w Małopolskim Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pokieruje nią prof. Bert van den Berg, który przez ostatnich 13 lat był związany z Newcastle University. Do Krakowa przenosi również projekt, na który w 2025 roku otrzymał prestiżowy ERC Advanced Grant.
Van den Berg zajmuje się biologią strukturalną. Bada przede wszystkim białka występujące w błonie zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych. Jego droga naukowa prowadziła przez kilka ośrodków w Europie i Stanach Zjednoczonych. Po doktoracie pracował na University of Oxford i University of Granada, a także w Howard Hughes Medical Institute oraz Harvard Medical School, gdzie rozwijał zainteresowania biologią strukturalną i komórkową. Był również związany z University of Massachusetts Medical School.
– Postanowiłem kontynuować moją karierę akademicką na Uniwersytecie Jagiellońskim, ponieważ uznałem, że po 12 latach w USA i 13 latach w Wielkiej Brytanii nadszedł czas na nową przygodę i nowe wyzwania – mówi prof. van den Berg. Jak wyjaśnia, o warunkach do pracy na UJ i w Małopolskim Centrum Biotechnologii wiedział od współpracującego z nim prof. Jana Potempy. Liczy, że w Krakowie będzie mógł rozwijać swoje badania, a także wspierać młodych naukowców na początku ich kariery – Chociaż z radością myślę o życiu i pracy w Krakowie, mieście o wyjątkowej atmosferze oraz bogatym życiu kulturalnym i akademickim, to jeszcze bardziej ekscytuje mnie perspektywa zwiedzania różnorodnych polskich krajobrazów – dodaje badacz.
Projekt realizowany dzięki grantowi ERC nosi nazwę „In and OUT: In with the good, out with the bad: understanding small molecule influx and efflux in gut Bacteroides”. Jego przedmiotem są bakterie z rodzaju Bacteroides, które – jak podaje MCB UJ – stanowią najliczniejszą grupę bakterii występujących w ludzkim jelicie. Badacze chcą zrozumieć dwa procesy: w jaki sposób bakterie pobierają składniki odżywcze oraz jak pozbywają się związków, które mogą im szkodzić. Kluczową rolę odgrywa w tym błona zewnętrzna bakterii i znajdujące się w niej białka, przez które transportowane są małe cząsteczki – Głównym celem moich badań jest zrozumienie, jak małe cząsteczki transportowane są przez błonę zewnętrzną bakterii Gram-ujemnych – wyjaśnia prof. van den Berg.
Aby ustalić, jak działają te mechanizmy, jego zespół będzie poznawał trójwymiarową budowę białek i kompleksów białkowych. Posłużą do tego kriomikroskopia elektronowa i krystalografia rentgenowska. Obrazy struktur badacze zestawią z wynikami eksperymentów biochemicznych, a następnie zaproponują modele transportu, które będzie można sprawdzić doświadczalnie. Profesor podaje przykład mechanizmu określanego jako „pedal-bin”, obrazowo tłumaczonego jako „pedałowy kosz na śmieci”. Jest on wykorzystywany przez kompleksy SusCD do pobierania małych cząsteczek. Krakowski projekt połączy badania struktury białek z mikrobiologią, proteomiką i metabolomiką, by lepiej wyjaśnić, jak transport substancji pomaga bakteriom Bacteroides funkcjonować w ludzkim jelicie.
Van den Berg jest kolejnym badaczem z zagranicznym doświadczeniem, który w tym roku dołącza do Małopolskiego Centrum Biotechnologii UJ. W kwietniu pracę w instytucie rozpoczął dr Serghei Mangul, prof. UJ, wcześniej prowadzący działalność naukową w Stanach Zjednoczonych. Od września własną grupę tworzy tam także dr Magdalena Schacherl, prof. UJ, która przyjechała do Krakowa z Berlina.
